Jacques Feyder

دەربارەی ئەکتەر

جاک فایدەر , ئەکتەر و سیناریۆنووس و دەرهێنەری فیلمی بەلجیکی بووە کە بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە فەرەنسا کاری کردووە، بەڵام لە ئەمریکا و بەریتانیا و ئەڵمانیاش کاردەکات. لە ماوەی ساڵانی بیستەکاندا دەرهێنەرێکی پێشەنگی فیلمە بێدەنگەکان بووە، لە ساڵانی ١٩٣٠دا پەیوەندی بە شێوازی ڕیالیزمی شیعرییەوە لە سینەمای فەرەنسیدا کردووە. لە ساڵی ١٩٢٨ ڕەگەزنامەی فەرەنسی وەرگرتووە. لەدایکبووی جاک لیۆن لویس فرێدریکس لە شاری ئیکسێل لە بەلجیکا، لە تەمەنی بیست و پێنج ساڵیدا بەڵام ڕووی لە پاریس کردووە و لەوێ حەزی لە نواندن بووە، سەرەتا لەسەر شانۆ و دواتر لە فیلمدا، ناوی جاک فایدەری وەرگرتووە. پەیوەندی بە کۆمپانیای فیلمی گاومۆنتەوە کردووە و لە ساڵی ١٩١٤ بووەتە یاریدەدەری دەرهێنەر لەگەڵ گاستۆن ڕاڤێڵ. لە ساڵی ١٩١٦ دەستی بە دەرهێنانی فیلم بۆ گاومۆنت کردووە، بەڵام بەهۆی خزمەتکردنی لەگەڵ سوپای بەلجیکا لە ماوەی ساڵانی ١٩١٧-١٩١٩ ژیانی پیشەیی پچڕاوە. دوای کۆتایی هاتنی شەڕ، گەڕایەوە بۆ کاری فیلمسازی و بە خێرایی ناوبانگێکی وەک یەکێک لە دەرهێنەرە داهێنەرەکانی سینەمای فەرەنسی دروست کرد. فیلمی L'Atlantide (1921) (بە پشتبەستن بە ڕۆمانی Pierre Benoit) و Crainquebille (1922) (لە ڕۆمانی ئەناتۆلی فەرەنسا) یەکەمین فیلمە گەورەکانی بوون کە سەرنجی گشتی و ڕەخنەگرانیان بەدەستهێنا. هەروەها سیناریۆی فیلمەکانی بۆ دەرهێنەرانی دیکە بەشداری کردووە. دوایین فیلمی بێدەنگی لە فەرەنسا فیلمی Les Nouveaux Messieurs بوو، کە تەنزێکی سیاسی بابەتیی بوو و بووە هۆی ئەوەی داوای قەدەغە بکرێت لە فەرەنسا بەهۆی "سووکایەتیکردن بە کەرامەتی پەرلەمان و وەزیرەکانی". تا ئەم کاتە فایدەر ئۆفەرێکی لە کۆمپانیای MGM وەرگرتبوو بۆ ئەوەی لە هۆلیوود کار بکات، کە لە ساڵی ١٩٢٩ یەکەم پڕۆژەی دەرهێنانی گرێتا گاربۆ بوو لە فیلمی The Kiss کە دوا فیلمی بێدەنگی بوو. لە هۆلیوود بوو کە گواستنەوەی بۆ فیلمی دەنگی کرد؛ تەنانەت پێش ئەوەی کار لەگەڵ فیلمە دەنگییەکان بکات، فایدەر خۆی بە باوەڕێکی پتەو بە داهاتوویان ڕاگەیاند، بە پێچەوانەی هەندێک لە هاوچەرخەکانی فەرەنسی. فایدەر لە سیستەمی هۆلیوود بێهیوا بوو، لە ساڵی ١٩٣٣ گەڕایەوە فەرەنسا، لە ماوەی سێ ساڵی داهاتوودا سێ فیلمی سەرکەوتووی خۆی دروست کرد، هەموویان بە هاوکاری سیناریۆنووس چارڵز سپاک و فرانسوا ڕۆزای ڕۆڵی سەرەکی تێدا بینی. لێ گراند جیو (١٩٣٤) و پێنسیون میمۆساس (١٩٣٥) هەردووکیان لە شێوازی ڕیالیزمی شیعریدا دروستکراوێکی بەرچاو بوون؛ فیلمی La Kermesse héroïque (1935) (بە کەرنەڤاڵ لە فلاندەرز ناسراوە) فیلمێکی سەردەم بوو کە بە وردی نمایشکرابوو و دەنگدانەوە سیاسییە هاوچەرخەکانی هەبوو، کە فەیدەر چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا. فایدەر پێش دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم لە ئینگلتەرا و ئەڵمانیا کاری دەرهێنانی فیلمەکانی کردووە. دوابەدوای داگیرکاری نازییەکان لە ساڵی ١٩٤٠ کە بووە هۆی قەدەغەکردنی فیلمی La Kermesse héroïque، فەرەنسا بەجێدەهێڵێت بۆ سەلامەتی سویسرا، دوا فیلمی لەوێ دەرهێنا بە ناوی Une femme disparaît (١٩٤٢). لە ساڵی ١٩١٧دا، فایدەر هاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری لەدایکبووی پاریس فرانسوا ڕۆسای (١٨٩١-١٩٧٤) کردبوو کە سێ کوڕی لەگەڵدا بوو؛ لە زۆرێک لە فیلمەکانیدا ڕۆڵی گێڕاوە و وەک نووسەر و یاریدەدەری دەرهێنەر لە فیلمی Visages d'enfants هاوکاری کردووە. جاک فایدەر لە ساڵی ١٩٤٨ لە شاری پرانگینس لە سویسرا کۆچی دوایی کرد. قوتابخانەیەک (lycée) لە شاری Épinay-sur-Seine لە باکووری پاریس لە ساڵی ١٩٧٧دا وەک ڕێزلێنانێک ناوی لێنرا؛ ئیپینای شوێنی ستۆدیۆکانی فیلمی تۆبیس بوو کە فایدەر فیلمی Le Grand Jeu و Pension Mimosas ی تێدا دروست دەکرد.