André Gide

دەربارەی ئەکتەر

ئاندرێ پاوڵ گیلۆم گید (بە ئینگلیزی : André Paul Guillaume Gide ) (٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ - ١٩ی شوباتی ١٩٥١) نووسەرێکی فەرەنسی بووە کە نووسینەکانی چەندین شێواز و بابەتی جۆراوجۆری گرتۆتەوە. خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٤٧ی پێبەخشرا. ژیانی پیشەیی گیدە لە سەرەتای دەستپێکردنی لە بزووتنەوەی سیمبۆلیستییەوە دەستی پێکرد، تا دەگاتە ڕەخنەگرتن لە ئیمپریالیزم لە نێوان دوو جەنگی جیهانیدا. نووسەری زیاتر لە پەنجا کتێبە، لە نامەی کۆچی دواییدا لە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزدا بە "گەورەترین پیاوی هاوچەرخی نامەنووسی فەرەنسا" وەسف کراوە و "بە پێی زانیارییە ئەدەبییەکان دادوەری لەسەر گەورەترین نووسەری فەرەنسی ئەم سەدەیە کردووە". گیدە بە چیرۆکە خەیاڵیەکانی و هەروەها بە بەرهەمە ژیاننامەییەکانی ناسراوە، ململانێ و دواجار ئاشتبوونەوەی دوو لایەنی کەسایەتی خۆی دەربڕیوە (کە بە ڕێککەوت بە خۆپارێزییەکی پرۆتستانتی و سەرگەرمییەکی سێکسی سەرپێچیکارانە تایبەتمەندە). پێشنیاری کرد کە پەروەردەیەکی توند و ئەخلاقی یارمەتیدەر بووە بۆ ئەوەی ئەم لایەنانە لە ناکۆکیدا بن. دەتوانرێت کارەکانی گیدە وەک لێکۆڵینەوەیەک لە ئازادی و بەهێزکردن لە بەرامبەر سنووردارکردنی ئەخلاقی و پاکیزەیی سەیر بکرێت. بۆ گەیشتن بە ڕاستگۆیی فیکری کار دەکات. وەک کەسێکی خۆبەخشی پێدەرست، نووسینەکەی بەکاردەهێنا بۆ گەڕان بەدوای خەباتی خۆیدا بۆ ئەوەی بە تەواوی خۆی بێت، لەوانەش خاوەندارێتی سروشتی سێکسی مرۆڤ، بەبێ ئەوەی خیانەت لە بەهاکانی خۆی بکات. چالاکیی سیاسییەکەی بە هەمان ئیتۆس لە قاڵب درا. لە کاتێکدا لە سەرەتای سییەکانی سەدەی ڕابردوودا هاوسۆزی کۆمۆنیزم بوو، وەک زۆرێک لە ڕۆشنبیران، دوای گەشتەکەی لە ساڵی ١٩٣٦ بۆ یەکێتی سۆڤیەت پشتیوانی چەپی دژە ستالینیستی کرد؛ لە ماوەی ساڵانی چلەکاندا بەرەو بەها نەریتییەکانی زیاتر ڕۆیشت و کۆمۆنیزمی وەک بیرۆکەیەک کە لەگەڵ نەریتەکانی شارستانیەتی مەسیحیدا دەشکێت، ڕەتکردەوە. لە ویکیپیدیاوە.