Pierre Mendès France

دەربارەی ئەکتەر

پیێر ئیسحاق ئیزیدۆر مێندێز فەرەنسا (١١ی ژانویەی ١٩٠٧ – ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢) سیاسەتمەدارێکی فەرەنسی بووە و لە ساڵی ١٩٥٤ تا ١٩٥٥ بۆ ماوەی هەشت مانگ وەک سەرۆکوەزیرانی فەرەنسا کاری کردووە، وەک ئەندامێکی پارتی ڕادیکاڵ سەرۆکایەتی حکومەتێکی کردووە کە لەلایەن هاوپەیمانی گۆلیستەکان (RPF)، سۆسیالیستە میانڕەوەکان (UDSR)، دیموکراتە مەسیحییەکان (MRP) و لیبراڵ-کۆنەپەرستان (CNIP). ئەولەویەتی سەرەکی ئەو کۆتایی هێنان بە جەنگی هیندۆچین بوو کە پێشتر ٩٢ هەزار گیانی لەدەست دابوو، کە ١١٤ هەزار بریندار و ٢٨ هەزار کەسیش لە لایەنی فەرەنساوە گیراون. ڕاپرسییەکانی بیروڕای گشتی دەریانخست کە، لە شوباتی ساڵی ١٩٥٤دا، تەنیا ٧%ی خەڵکی فەرەنسا دەیانویست بەردەوام بن لە شەڕی وەرگرتنەوەی ئەندۆچین لە دەستی کۆمۆنیستەکان، بە سەرۆکایەتی هۆشی مین و بزووتنەوەی ڤێت مینەکەی. لە کۆنفرانسی جنێڤ لە ساڵی ١٩٥٤دا، مێندێز فەرەنسا دانوستانەکانی بۆ ڕێککەوتنێک کرد کە کۆنترۆڵی ڤێتنامی بە ڤێتمین دا لە باکووری پارالێلی حەڤدەهەم، و ڕێگەی پێدا هەموو هێزەکانی فەرەنسا دەربهێنێت. بە یەکێک لە دیارترین دەوڵەتمەدارەکانی کۆماری چوارەمی فەرەنسا دادەنرێت. مێندێز فەرەنسا لە ١١ی ژانویەی ١٩٠٧ لە پاریس لەدایک بووە، کوڕی بازرگانێکی قوماشی خەڵکی شاری لیمۆجە. لە نەوەی جولەکەکانی پورتوگالی بووە کە لە سەدەی ١٦ لە فەرەنسا نیشتەجێ بوون. لە زانکۆی École des sciences politiques و فاکەڵتی یاسای پاریس خوێندوویەتی، دکتۆرای لە یاسا دەرچووە و لە ساڵی 1926 بووە گەنجترین ئەندامی سەندیکای پارێزەرانی پاریس، لە تەمەنی 19 ساڵیدا، لە ساڵی 1924، مێندێز فەرەنسا پەیوەندی بە پارتی ڕادیکاڵەوە کردووە، کە پارتێکی نەریتی چەپی ناوەڕاستی چینی ناوەڕاستی فەرەنسی بووە (نەک لەگەڵ چەپی سەرەکیدا تێکەڵ بکرێت SFIO کە زۆرجار پێی دەوترێت پارتی سۆسیالیستی). هاوسەرگیری لەگەڵ لیلی سیکورێل کرد کە خوشکەزای سالڤاتۆر سیکۆرێلە. لە ساڵی ١٩٣٢دا مێندێز فەرەنسا بە ئەندامی ژووری نوێنەران بۆ بەشی یۆرە هەڵبژێردرا؛ ئەو گەنجترین ئەندامی ئەنجومەن بوو. تواناکانی بە یەکجار ناسرا و لە ساڵی ١٩٣٨ حکومەتی لیۆن بلوم وەک جێگری وەزیری دەرەوە بۆ دارایی دەستنیشان کرد. دوای تەسلیمبوونی فەرەنسا بە ئەڵمانیای نازی لە جەنگی جیهانی دووەمدا لەگەڵ یەکەکانی تری سوپا و هێزی ئاسمانی بەرەو ئەفریقای باکووری فەرەنسا هەڵدێت، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتدارانی حکومەتی ڤیچیەوە دەستگیرکرا و بەهۆی وازهێنانەوە زیندانیکرا. هەڵات و سەرکەوتوو بوو لە گەیشتن بە بەریتانیا، لەوێ پەیوەندی بە هێزەکانی فەرەنسی ئازادەوە بە سەرۆکایەتی شارل دیگۆل کرد. دواتر مێندێز فرانس لە فیلمی دیکۆمێنتاری بەناوبانگی "خەم و بەزەیی"دا باسی دادگاییکردن و سزادان و هەڵهاتنی دواتر دەکات. لە ساڵانی کۆتایی جەنگدا، مێندێز فەرەنسا لە هێزی ئاسمانی ئازادی فەرەنسادا خزمەت دەکات و لە دەیان هێرشی بۆردوماندا فڕیوە. دوای ئازادکردنی پاریس لە مانگی ئابی ١٩٤٤ لەلایەن دیگۆلەوە وەک وەزیری ئابووری نیشتمانی لە حکومەتی کاتی فەرەنسا دەستنیشانکرا. دواتر سەرۆکایەتی شاندی فەرەنسی کرد لە کۆنفرانسی دراوی و دارایی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٤٤ لە بریتۆن وۆدز. زۆری نەخایاند مێندێز فەرەنسا لەگەڵ وەزیری دارایی، ڕێنی پلێڤن، کێشەیان دروست کرد. مێندێز فەرەنسا پشتگیری لە ڕێکخستنی دەوڵەتی کرێ و نرخەکان دەکرد بۆ کۆنترۆڵکردنی هەڵاوسان، لە کاتێکدا پلێڤن لایەنگری سیاسەتەکانی بەگشتی بێلایەن بوو. کاتێک دیگۆل لایەنگری پلێڤن بوو، مێندێز فەرەنسا دەستی لەکارکێشایەوە. سەرەڕای ئەوەش دیگۆل تواناکانی مێندێز فەرەنسای بە نرخ زانی، و وەک بەڕێوەبەری بانکی نێودەوڵەتی بۆ ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان و وەک نوێنەری فەرەنسا لە ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەستنیشانی کرد. ... سەرچاوە: وتارێکی "Pierre Mendès France" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.