Illinois Jacquet

دەربارەی ئەکتەر

ژان باپتیست "ئیلینۆی" جاکێت (٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٢ - ٢٢ی تەمموزی ٢٠٠٤) یاریزانێکی ساکسۆفۆنی تێنۆری جازی ئەمریکی بوو، بە باشترین شێوە بەهۆی تاکە گۆرانییەکەی لە فیلمی "فڕین بۆ ماڵەوە" لەبیرکرا، لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەک یەکەم سۆڵۆی ساکسۆفۆنی R&B ناسرا. هەرچەندە پێشەنگی ساکسۆفۆنی تێنۆر بوو کە بوو بە تایبەتمەندییەکی ئاسایی ژەنینی جاز و تایبەتمەندییەکی سەرەتایی ڕۆک و ڕۆڵ بوو، بەڵام جاکێت ئیمپرۆڤایزەرێکی لێهاتوو و مێلۆدی بوو، چ لەسەر ئاوازی ئاپ تەمپۆ و چ لە بالەدا. دوو هێندە لە باسۆنەکەدا بوو، یەکێک بوو لەو چەند مۆسیقاژەنانەی جاز کە ئەو ئامێرەیان بەکارهێناوە. دایک و باوکی جاکێت کرێۆلی ڕەنگاوڕەنگ بوون، ناویان مارگریت تراهان و جیلبێرت جاکێت بوو، کاتێک کە کۆرپە بوو، خێزانەکەی لە لویزیاناوە ڕوویان لە هیوستن لە ویلایەتی تەکساس کرد و لەوێ وەک یەکێک لە شەش خوشک و برا گەورە بوو. باوکی سەرۆکی تیپێکی نیوەکاتی بوو. لە منداڵیدا لە تیپی باوکیدا گۆرانی دەگوت، بە پلەی یەکەم بە ساکسۆفۆنی ئاڵتۆ. برا گەورەکەی ڕوسیل جاکێت شمشاڵ دەژەند و براکەی تری لینتۆن تەپڵی دەژەند. جاکێت لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا دەستی بە یاریکردن کرد لەگەڵ ئۆرکێسترای میڵتۆن لارکین کە تیپێکی سەمای ناوچەی هیوستنە. لە ساڵی ١٩٣٩ ڕووی لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا کرد و لەوێ نات کینگ کۆل ناسی. جاکێت لە بۆنەیەکدا لەگەڵ ئەو سێ کەسەدا دادەنیشت. لە ساڵی ١٩٤٠ کۆل جاکیتی بە لیۆنێل هامپتۆن ناساند کە گەڕابووەوە بۆ کالیفۆرنیا و خەریکی پێکهێنانی تیپێکی گەورە بوو. هامپتۆن ویستویەتی جاکوێت بەکرێ بگرێت، بەڵام داوای لە جاکیتی گەنج کرد کە بگۆڕێت بۆ ساکسۆفۆنی تێنۆر. لە ساڵی ١٩٤٢، لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، جاکێت بە تاکە گۆرانی گۆرانی "فڕین بۆ ماڵەوە"ی ئۆرکێسترای هامپتۆن گۆرانی وت، کە یەکێک بوو لە یەکەم جارەکان کە دەنگی ساکسی تێنۆر لە تۆمارکردندا بیسترا. ئەو تۆمارە بووە جێگەی سەرنج. گۆرانییەکە یەکسەر بوو بە لوتکەی نمایشە ڕاستەوخۆکان و جاکوێت ماندوو بوو بەهۆی ئەوەی هەموو شەوێک ناچار بوو "ماڵەکە بخاتە خوارەوە". سۆڵۆکە بۆ ئەوە دروستکرابوو کە لە ڕێکخستنەکەدا ببەسترێتەوە و دەربچێت و بەردەوام بوو لە ژەنینی لەلایەن هەموو یاریزانێکی ساکسۆفۆن کە بەدوای جاکوێتدا دەڕۆیشتن لە تیپەکەدا، لەنێویاندا ئارنێت کۆب و دێکستر گۆردۆن، کە نزیکەی ئەوەندەی جاکوێت سەرنجیان بەدەستهێنا لە ژەنینیدا. یەکێکە لەو کەمترین سۆڵۆی جازانەی کە لەبیر کراوە و زۆر بە هەمان شێوە لەلایەن هەموو ئەوانەی گۆرانیەکەیان لێداوە. لە ساڵی ١٩٤٣ تیپی هامپتۆنی بەجێهێشت و پەیوەندی بە ئۆرکێسترای کاب کالۆوەی کرد. جاکێت لەگەڵ تیپی کالۆوەی لە فیلمی کەشوهەوای گەردەلولی (Stormy Weather)ی لینا هۆرن (1943) دەرکەوت. لە ساڵانی سەرەتای ژیانی هونەری جاکوێتدا، لینتۆن جاکیتی برای لە بازنەی چیتلین بەڕێوەی دەبرد کچەکەی لینتن، برێندا جاکوێت-ڕۆس، لە شوێنەکانی جاز لە ناوچەی سانفرانسیسکۆ بەی لە ساڵانی نەوەدەکان تا سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ گۆرانی دەگوت، لەگەڵ تیپێک بە ناوی مۆندۆ پلەیەرز. لە ساڵی ١٩٤٤ جاکێت گەڕایەوە بۆ کالیفۆرنیا و لەگەڵ ڕاسیلی برای و چارڵز مینگوسی گەنج دەستیان بە تیپێکی بچووک کرد. هەر لەم کاتەدا بوو کە لە کورتە فیلمی Jammin' the Blues کە پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار بوو لەگەڵ لێستەر یۆنگ بەشداری کرد. هەروەها لە یەکەمین کۆنسێرتەکەی جاز لە کۆنسێرتەکەی فیلارمۆنیکدا دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٤٦ ڕووی لە شاری نیویۆرک کرد، و پەیوەندی بە ئۆرکێسترای کاونت باسییەوە کرد و جێگەی لێستەر یۆنگی گرتەوە. لە ساڵی ١٩٥٢، جاکێت هاوبەشی نووسینی "تەنها کاتێک عاشق دەبین" (جاکێت (م)، سێر چارڵز تۆمپسۆن (م)، س.ک. "بۆب" ڕوسیل (ل)). جاکێت تا ساڵانی شەست و حەفتاکان بەردەوام بوو لە نمایشکردن (زۆربەی لە ئەوروپا) لە گروپە بچووکەکاندا. لە ساڵی ١٩٨١ تا مردنی سەرکردایەتی تیپی گەورەی جاکیتی ئیلینۆیس کردووە. ... سەرچاوە: وتارێکی "Illinois Jacquet" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.