Mariza

دەربارەی ئەکتەر

ماریزا (بێژەکردنی پورتوگالی: [mɐˈɾizɐ])،[1][2] لەدایکبووی ماریسا دۆس ڕێیس نونێس (١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٣، لۆرێنسۆ مارکێس، مۆزەمبیقی پورتوگالی) گۆرانیبێژێکی بەناوبانگی فادۆیە. ماریزا لە باوکێکی پورتوگالی و دایکی میراتێکی بەشەکی ئەفریقی لەدایکبووە.[3] لە تەمەنی سێ ساڵیدا خێزانەکەی ڕوویان لە میترۆپۆلیتانی پورتوگال کردووە و لە ناوچەی مێژوویی لیسبۆن لە مۆراریا و ئەلفاما گەورە بووە. لە تەمەنی زۆر گەنجیدا دەستی کرد بە گۆرانی وتن بە چەندین شێوازی مۆسیقا، لەوانە ئینجیل، ڕۆح و جاز. باوکی بە توندی هانی دا کە فادۆ وەربگرێت؛ هەستی دەکرد بەشداریکردن لە مۆسیقای نەریتیدا قبوڵکردنی زیاتری لە کۆمەڵگەی پورتوگالیدا پێدەبەخشێت. ماریزا زیاتر لە 1,000,000 تۆماری لە سەرانسەری جیهاندا فرۆشتووە.[4] پیشەی مۆسیقا لە ساڵی ١٩٩٩ بەناوبانگترین و خۆشەویستترین وەرگێڕی فادۆ، ئامالیا ڕۆدریگێز کۆچی دوایی کرد. لە یادکردنەوە و ماتەمینییە گشتییەکاندا کە دواتر بەدوای خۆیدا هێنا، فادۆ بەشێکی زۆری ناوبانگەکەی پێشووی وەرگرتەوە و داوای لە ماریزا کرا کە ڕێزلێنانێکی پەخشکراو بۆ یادەوەری ڕۆدریگێز پێشکەش بکات، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی هاوڕێکانی دەست بکەن بە هاندانی بۆ تۆمارکردنی ئەلبوومێکی مۆسیقای فادۆ. ئەویش ئەو کارەی کرد و لە ساڵی ٢٠٠١ فیلمی Fado em Mim بڵاوکرایەوە. 100 هەزار دانە و سەرسوڕهێنەری فرۆشرا (4000 دانە دیسکی فادۆ بە سەرکەوتوو دادەنرا). دوای ئەمە کۆمپانیای تۆمارکردن دیسکەکەی لە سەرانسەری جیهاندا بەردەست کرد و لە کۆتاییدا فرۆشەکەی گەیشتە سەرووی ١٤٠ هەزار دانە. یەکێکە لە گۆرانییە بەناوبانگەکانی ماریزا، ترانسپارنتێ، ڕێزلێنانێکە بۆ داپیرە ئەفریقییەکەیەتی. ماریزا لە مۆندیالی تۆپی پێی ساڵی ٢٠٠٢دا سروودی نیشتمانی پورتوگالی وت، لەو یارییەی کە تیپی خاوەن یاریگا (کۆریای باشوور) بەرامبەر پورتوگال یاریی کرد. تا ئەو کاتەی ئەلبوومی دووەمی ماریزا بە ناوی فادۆ کورڤۆ لە ساڵی ٢٠٠٣ بڵاوکرایەوە، بە ئەندامی بزووتنەوەی فادۆی نوێ دادەنرا، دەنگێکی هەبوو کە دیڤا تەقلیدییەکانی فۆڕمی مۆسیقای وەک ڕۆدریگێزی بیردەخستەوە. لێکدانەوەکانی بۆ ستانداردەکانی فادۆ ناساندنی خێرای نێودەوڵەتی بۆ هێنایە ئاراوە، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی کە لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣دا خەڵاتی باشترین هونەرمەندی ئەوروپی لە مۆسیقای جیهانیدا لەلایەن ڕادیۆی بی بی سی ڕادیۆ ٣ وەربگرێت. یەکەم دەرکەوتنی لە تەلەفزیۆنی بەریتانی لە بەرنامەی Later لەگەڵ Jools Holland بوو. بۆ یارییە ئۆڵۆمپیەکانی ئەسینای ٢٠٠٤ گۆرانی "هەزار ساڵ"ی وت، وەک دووانە لەگەڵ ستنگ. لە ئەلبوومی فەرمی پۆپی ئۆڵۆمپیادی ئەسینای پایتەختدا بڵاوکرایەوە، یەکێتی، کە فادۆ بە زمانەکانی ئینگلیزی و پورتوگالی دەوترێتەوە. ماریزا لە ساڵی ٢٠٠٤ لە شاری کامبریج لە ئینگلتەرا لە ساڵی ٢٠٠٤ ماریزا خەڵاتی EBBA ی بەدەستهێنا. ساڵانە خەڵاتی سنوور شکێنەرانی ئەوروپا (EBBA) دان بە سەرکەوتنی دە هونەرمەند یان گروپی تازەپێگەیشتودا دەنێت کە بە یەکەم ئەلبوومی نێودەوڵەتی کە لە ساڵی ڕابردوودا بڵاوکرایەوە، گەیشتە بینەرانی دەرەوەی وڵاتانی خۆیان. سێیەم ئەلبوومی ماریزا بە ناوی Transparente لە بەرازیل تۆمارکراوە و لە ساڵی ٢٠٠٥ بڵاوکراوەتەوە، لە لایڤ ٨ بەشداری کردووە؛ لە پرۆژەی ئیدەن لە شاری کۆرنواڵ گۆرانی وتووە، دوای ئەوە بانگهێشتی کۆنسێرت و بۆنە و ئاهەنگەکانی جیهان کراوە بۆ بەرەوپێشبردنی کولتوری پورتوگالی، لە ئوسترالیا تا فینلاند و ئەمریکا و ئەرجەنتین. ئەو ئەلبوومە لە کۆتاییدا گەیشتە ڕیزبەندی دە باشترین لە وڵاتان کە بریتین لە هۆڵەندا و ئیسپانیا و فینلاند. ماریزا کە لە ناوچەی بەرزی ئەلکانتارا لە لای بەندەر لە لیسبۆن دەژی، چەندین خەڵاتی لە وڵاتانی وەک دانیمارک، ئوسترالیا، کەنەدا، ئەڵمانیا، بەریتانیا، گینیا-بیساو و ئیکواتۆریال گینیا وەرگرتووە.[پێویستە وەرگێڕان] لە شوێنەکانی وەک هۆڵی کارنێگی نیویۆرک و سەنتەری پارک، کۆنسێرتی واڵت دیزنی نمایشی کردووە هۆڵ، باربیکان، هۆلیوود بۆول، هۆڵی ڕۆیاڵ ئەلبێرت لە لەندەن، یونیون چاپڵ، هۆڵی فێستیڤاڵی شاهانە، سەنتەری ڕۆشنبیری دی بێلێم لە لیسبۆن، ئاڵتێ ئۆپەری فرانکفۆرت، تیاترۆ دی لا ڤیلی پاریس، چاترۆ ئەلبێنیز لە مادرید، تیاترۆ گرێکی بارسێلۆنا، فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی گۆرانی شیکایرۆ ٢٠٠٤، سەنتەری کولتووری دی ماکاو، ماڵی مۆسیقای نێودەوڵەتی مۆسکۆ، هۆڵی ماسی لە تۆرۆنتۆ، ئۆپێرا هاوس سیدنی و هۆڵی کۆنسێرتەکانی نیشتمانی لە دبلن لە شوباتی ٢٠١٠. ئەلبوومەکەی کە لە ساڵی ٢٠٠٧دا بڵاوکرایەوە لە کۆنسێرتو ئێم لیسبۆا پاڵێوراوی گرامی لاتینی بۆ باشترین ئەلبوومی فۆلکلۆر وەرگرت. ساڵی دواتر دووبارە ئەلبوومێکی بڵاوکردەوە بە ناوی تێرا کە هەروەها پاڵێوراو بوو بۆ باشترین ئەلبوومی فۆلکلۆر لە خەڵاتی گرامی لاتینی. ئەم ئەلبوومە بەردەوام بوو لە تێکەڵکردنی چەندین ژانر، کە فادۆی بنەڕەتی لەخۆگرتبوو کە کاریگەریی دەنگەکانی جاز، فلامینکۆ، لاتینی و ئەفریقییان لەسەر بوو. لە ساڵی ٢٠١٠، ماریزا لە ئەڵقەی تاقیکاری زنجیرە مۆسیقای کەناڵی PBS، تراکی دەنگی: مۆسیقای بێ سنوورەکاندا بەشداری کرد، گۆرانی "هوتی جیهانی" -- "مینه' ئەلما"ی وت. لە ساڵی ٢٠١٠ ماریزا ئەلبوومی فادۆ ترادیسیۆناڵی بڵاوکردەوە، گەڕایەوە بۆ ڕەگەکانی فادۆ، بەڵام هەروەها مۆسیقای بە شێوازە ناوازەکەی ماریزا لێکدایەوە. ژیانی کەسی یەکەم منداڵی گۆرانیبێژەکە لە ٦ی تەمموزی ٢٠١١ لەدایک بووە، دوو مانگ پێش وادەی خۆی. ئەو منداڵە دەرئەنجامی پەیوەندییە لەگەڵ بازرگان ئەنتۆنی فێرێرا. وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا Mariza، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA، لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.