Toots Thielemans

دەربارەی ئەکتەر

ژان باپتیست فرێدریک ئیسیدۆر، بارۆن تیلێمانس (٢٩ی نیسانی ١٩٢٢ – ٢٢ی ئابی ٢٠١٦)، لە ڕووی پیشەییەوە بە توتس تیلێمانس ناسراوە، مۆسیقاری جاز بەلجیکی بووە. زیاتر بە ژەنینی هارمۆنیکا کرۆماتیک ناسرابوو، هەروەها بە توانای گیتار و فیشەک لێدان و ئاوازدانان. بەپێی مێژوونووسی جاز تێد جیۆیا، گرنگترین بەشدارییەکەی لە "پاڵەوانیکردنی هارمۆنیکای زەلیل" بووە، کە تیلێمانس کردوویەتی بە "دەنگێکی شەرعی لە جازدا". لە کۆتاییدا بوو بە یاریزانی هارمۆنیکای جاز "بەرچاو". یەکەم نمایشی پیشەیی لەگەڵ تیپەکەی بێنی گودمان بوو کاتێک لە ساڵانی ١٩٤٩ و ١٩٥٠ گەشتیان بۆ ئەوروپا کرد، لە ساڵی ١٩٥١ کۆچی کرد بۆ ئەمریکا، لە ساڵی ١٩٥٧ بوو بە هاووڵاتی، لە ساڵی ١٩٥٣ تا ١٩٥٩ لەگەڵ جۆرج شیرینگ یاری کرد، پاشان سەرکردایەتی گروپەکانی خۆی کرد لە گەشتەکانی ئەمریکا و ئەوروپا. لە ساڵی ١٩٦١ یەکێک لە ئاوازەکانی خۆی بەناوی "بلوزێت" تۆمار دەکات و بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ پێشکەشی دەکات، کە تێیدا گیتار دەژەنێت و فیشەی لێدەدات. لە ساڵانی حەفتاکان و هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، بەردەوام بوو لە گەشت و تۆمارکردن، لەگەڵ مۆسیقاژەنانەکانی وەک ئۆسکار پیتەرسۆن، ئیلا فیتزجێراڵد، سارا ڤۆگان، بیل ئیڤانس، دیزی گیلێسپی، کێنی وێرنەر، پات میثینی، جاکۆ پاستۆریۆس، مینا مازینی، ئێلیس ڕیجینا، کوینسی جۆنز، جۆرج شیرینگ، ناتالی کۆل، بیلی جۆیل، پۆڵ سیمۆن و پاکیتۆ دیریڤێرا. تیلێمانز تراکی دەنگی بۆ فیلمەکانی The Pawnbroker (1964)، Midnight Cowboy (1969)، The Getaway (1972)، Cinderella Liberty (1973)، The Sugarland Express (1974) و Looking for Mr. Goodbar (1977) تۆمارکردووە. گۆرانییە سەرەکییەکەی هارمۆنیکا بۆ بەرنامەی بەناوبانگی تەلەفزیۆنی شەقامی کونجی بۆ ماوەی ٤٠ ساڵ بیسترا. زۆرجار لەگەڵ کوینسی جۆنز نمایشی دەکرد و تۆماری دەکرد، کە جارێک ناوی لێنابوو "یەکێک لە گەورەترین مۆسیقاژەنەکانی سەردەمی ئێمە". لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن وەقفی نیشتمانی بۆ هونەرەوە وەک مامۆستای جاز دەستنیشانکرا، کە بەرزترین ڕێزلێنانە بۆ مۆسیقاژەنێکی جاز لە ئەمریکا. تیلێمانس لە ٢٩ی نیسانی ١٩٢٢ لە برۆکسل لەدایکبووە، دایک و باوکی خاوەنی کافێیەک بوون. لە تەمەنێکی بچووکەوە دەستی بە ژەنینی مۆسیقا کردووە، لە تەمەنی سێ ساڵیدا ئەکۆردیۆنی ماڵەوەی بەکارهێناوە. لە کاتی داگیرکردنی بەلجیکا لەلایەن ئەڵمانیاوە کە لە ساڵی ١٩٤٠ دەستی پێکرد، سەرنجی ڕاکێشا بۆ جاز، بەڵام دواتر بە ئاکۆردیۆنێکی تەواو قەبارە یان هارمۆنیکا دەژەند، کە لە تەمەنی هەرزەکاریدا خۆی فێری ژەنینی دەکرد. دوای ئەوەی ئاشنا بوو بە مۆسیقای گیتارژەنی جاز کە لەدایکبووی بەلجیکایە، دجانگۆ ڕینهارت، ئیلهامبەخش بوو بۆ ئەوەی خۆی فێری گیتار بکات، کە بە گوێگرتن لە تۆمارەکانی ڕینهارت ئەنجامیدا. لەو کاتەدا خوێندکاری کۆلێژ بووە و پسپۆڕی بیرکاری بووە. تا کۆتایی جەنگ لە ساڵی ١٩٤٥ خۆی بە مۆسیقاژەنی تەواوکات دەزانی. لە ساڵی ١٩٥٠دا وتی "دجانگۆ هێشتا یەکێکە لە کاریگەرییە سەرەکییەکانی من، پێموایە، بۆ لیریکیزم. دەتوانێت بمخاتە گریان کاتێک گوێم لێیەتی". لە میانی چاوپێکەوتنێکدا لە ساڵی ١٩٨٨، بیری هێنایەوە، "پێموایە لە کاتێکی گونجاودا لەدایک بووم بۆ ئەوەی بژیم و خۆم لەگەڵیدا بگونجێنم و پەرەسەندنی زمانی جاز دەستی لێبدەم."[ لە دوو چیرۆکی سیلڤێریۆ پیسودا ڕۆڵی گێڕاوە: جیاکۆمینۆ پاسێرۆتۆ ڤاگابۆندۆ و مانۆلۆ گاتینۆ سۆگناتۆر. لە ساڵی ١٩٤٩ لەگەڵ سیدنی بێچێت، چارلی پارکەر، مایڵز دەیڤس، ماکس ڕۆچ و کەسانی دیکە بەشداری لە جام سێشنێکدا کرد لە پاریس. بۆ یەکەمجار گوێی لە شێوازی خێراتری بیبۆپی جاز بوو لە تۆمارەکانی پارکەر و دیزی گیلێسپی دوای ئەوەی دوای جەنگ گەیشتنە بەلجیکا. ئەوان بوونە "پێغەمبەرانی" مۆسیقی ئەو. لەگەڵ گەشەکردنی کۆمەڵە بچووکەکەی تۆمارە جازەکانی، مۆسیقای بێنی گودمان و لێستەر یۆنگ دەستی کرد بە زۆرترین سەرسامکردنی. ... سەرچاوە: بابەتی "Toots Thielemans" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.