Leonel Brizola

دەربارەی ئەکتەر

لیۆنێل دی مۆرا بریزۆلا (بە ئینگلیزی : Leonel de Moura Brizola ) (٢٢ی ژانویەی ١٩٢٢ - ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤) سیاسەتمەدارێکی بەڕازیلی بووە. بریزۆلا لەلایەن سەرۆکی بەڕازیل گێتولیۆ ڤارگاس لە ساڵانی ١٩٣٠-١٩٥٠ دەستی بە سیاسەت کرد، تاکە سیاسەتمەدار بوو کە وەک حاکمی هەڵبژێردراوی دوو ویلایەتی بەڕازیل کاری کرد. بریزۆلا بە مەشق و ڕاهێنان ئەندازیار بووە، باڵی گەنجانی پارتی کرێکارانی بەڕازیلی ڕێکخستووە و وەک نوێنەری ویلایەتی ڕیۆ گراندە دو سول و سەرۆکی شارەوانی پۆرتۆ ئەلیگری پایتەختەکەی کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٥٨ بە پارێزگار هەڵبژێردرا و دواتر ڕۆڵێکی گەورەی بینی لە پووچەڵکردنەوەی یەکەم هەوڵی کودەتا لەلایەن کەرتەکانی هێزە چەکدارەکانەوە لە ساڵی ١٩٦١، کە ویستیان جواو گۆلارت لە دەستبەکاربوونی پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار ڕابگرن، ئەمەش لە ژێر تۆمەتی پەیوەندییە کۆمۆنیستییەکان. دوای سێ ساڵ و لە بەرامبەر کودەتاکەی ساڵی ١٩٦٤ی بەڕازیل کە دواتر بۆ دامەزراندنی دیکتاتۆری سەربازی بەڕازیل، بریزۆلا دیسانەوە ویستی هێزە دیموکراسیەکان بەرەنگاری ببنەوە، بەڵام گۆلارت نەیویست ئەگەری شەڕی ناوخۆ بخاتە مەترسییەوە، بریزۆلا لە ئۆرۆگوای دوورخرایەوە. یەکێک لەو کەم کەسایەتییە سیاسییە گەورەیەی بەڕازیل کە توانی بەسەر قەدەغەکردنی بیست ساڵەی دیکتاتۆرییەتدا زاڵ بێت بەسەر چالاکییە سیاسییەکانیدا، بریزۆلا لە ساڵی ١٩٧٩ گەڕایەوە بەرازیل، بەڵام لە هەوڵەکانیدا بۆ کۆنتڕۆڵکردنەوەی پارتی کرێکارانی بەرازیل کە سەرهەڵدابووەوە، شکستی هێنا، چونکە حکومەتی سەربازی لەبری ئەوە دانپێدانانی بە ئیڤێت ڤارگاسدا. بریزۆلا پارتی کرێکارانی دیموکراتی لەسەر پلاتفۆرمێکی سۆسیالیستی، ناسیۆنالیستی و پۆپۆلیستی دیموکراتیک دامەزراند کە لە میراتی ترابالهیزمی خۆی گێتولیۆ ڤارگاسەوە سەرچاوەی گرتووە، وەک ئایدۆلۆژیایەک کە ناوی لێنا سۆسیالیزم مۆرێنۆ ("سۆسیالیزمی ڕەنگاوڕەنگ") پەرەی پێدرا، کە ئەجێندایەکی سیاسی چەپی نامارکسی و مەسیحی و بە شێوەیەکی بەرچاو بەڕازیلییە بۆ ژینگەیەکی دوای جەنگی سارد. لە ساڵانی ١٩٨٢ و ١٩٩٠ بە پارێزگاری ڕیۆ دی جانیرۆ هەڵبژێردرا، دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٨٩دا کاندیدێکی شکستی هێنا بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کۆماری، کە تێیدا بە تەسکییەوە پلەی سێیەمی بەدەستهێنا، دوای لویز ئیناسیۆ لولا دا سیلڤا. لە ساڵانی نەوەدەکاندا، بریزۆلا لەگەڵ پارتی کرێکارانی لولا سەرۆکی داهاتوودا ناکۆکی لەسەر باڵادەستی چەپی بەڕازیل دروستکرد، دواتر بۆ ماوەیەکی کورت حکومەتەکەی لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا یەکخست. هەروەها جێگری سەرۆکی ئینتەرناسیۆنالی سۆسیالیست بووە و لە ئۆکتۆبەری ٢٠٠٣ تا کۆچی دوایی لە حوزەیرانی ٢٠٠٤ وەک سەرۆکی فەخری ئەو ڕێکخراوە کاری کردووە، بریزۆلا بە ڕیتۆریکی تیژ و وزەبەخش و شێوازی ڕاشکاوانە و ڕاستەوخۆی خۆی ناسراوە، بە یەکێک لە گرنگترین کەسایەتییە مێژووییەکانی چەپی بەڕازیلی دادەنرێت.