Warda Al-Jazairia

دەربارەی ئەکتەر

وەردا فتوکی، زیاتر بە وەردا (بە عەرەبی: وردة)، یان وەردا ئەلجەزائیریا (بە عەرەبی: وردة الجزائرية، "وەردا جەزائیری") ناسراوە، گۆرانیبێژێکی جەزائیری بووە. لە 22ی تەمموزی ساڵی 1939 لە پاریس لە دایک بووە، لە باوکێکی جەزائیری و دایکی لوبنانی، لە 17ی ئایاری 2012 لە قاهیرەی پایتەختی میسر کۆچی دوایی کرد. وەردا لە پاریس لە دایکبووی باوکێکی جەزائیرییە بەناوی محەمەد فتوکی کە بەڕەچەڵەک خەڵکی سوک ئەحراسە و دایکی لوبنانییە. لە ماوەی ساڵانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا لە دامەزراوەی باوکی، تام-تام، لە گەڕەکی لاتینی لە پاریس دەستی بە گۆرانی وتن کردووە. لە تەمەنی ١١ ساڵیدا لە بەرنامەی پێشکەشکاری ئەحمەد هاچلەف کە لە پاریس ئینتەر پەخشکرابوو گۆرانی وت. یەکەم ئەلبوومی خۆی لەگەڵ پاتێ-مارکۆنی تۆمار کرد. لە ساڵی ١٩٥٦دا ئەو چەکانەی کە بۆ FLN دانراون لەلایەن پۆلیسەوە لەناو کابارەی باوکیدا دۆزرایەوە. دامەزراوەکە داخراوە و خێزانەکە دیپۆرت دەکرێنەوە بۆ لوبنان. لە ساڵی ١٩٥٩ ئاوازدانەر محەمەد عەبدول وەهاب ناسی، کە فێری گۆرانی کلاسیکی کرد و بی عومری کوڵۆ حەبیتەکی بۆ وەرگێڕا. جەمال عەبدول ناسر داوای لێکرد کە ئەلوەتان ئەلئەکبەر نمایش بکات کە بۆ ئۆپێرایەکی پان عەرەبی نووسراوە. دەرهێنەر هێلمی ڕافلا گرێبەستی لەگەڵدا واژۆ کرد، هەروەها لە میسر کاری مۆسیقی و فیلمی بەدوای خۆیدا هێنا. دوای سەربەخۆیی جەزائیر بۆ یەکەمجار دەچێتە ئەوێ و هاوسەرگیری لەگەڵ ئەفسەرێکدا کردووە. وەردا بۆ ماوەی نزیکەی دە ساڵ کارەکەی وەستاند بۆ ئەوەی کچەکەیان ویداد و کوڕەکەیان ڕیادی پەروەردە بکات. لە ساڵی ١٩٧٢ لەسەر داوای سەرۆک هواری بومێدین بەشداری لە یادی ١٠ ساڵەی سەربەخۆیی وڵاتەکەدا کرد بە بەشداریکردن لە جەزائیر لەگەڵ ئۆرکێسترایەکی میسری. دوای جیابوونەوەی، دەستی بە کاری هونەری کردەوە و گەڕایەوە بۆ میسر و لەوێ هاوسەرگیری لەگەڵ ئاوازدانەر بەلیق حەمدی کرد. لەگەڵ ئاوازدانەرە گەورەکانی عەرەب، حیلمی بەکر، ڕیاز سۆمباتی، محەمەد عەبدولوەهاب، محەمەد ئەلموگی و سەید مەکاوی کاردەکات. لە ساڵی ١٩٧٩ وەردا لەسەر شانۆی ئۆڵۆمپی نمایشی کرد. لە ساڵی ١٩٩٠ وەردا لە هاوسەری دووەمی جیابووەوە، و بە پێشکەشکردنی گۆرانییەکانی ئاوازدانەر سەڵاح چەنووبی، حەرامت ئەحیبێک، بیتوێنێس بیک و یا خسارە گەڕایەوە. کێشەی تەندروستی لە شانۆ دووری دەخستەوە. لە ساڵی ١٩٩٦ نەشتەرگەری دڵی بۆ کراوە، پاشان لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا جگەری چاندنی بۆ کراوە. دوایین ئەلبوومی ستۆدیۆیی لە ساڵی ٢٠٠١ تۆمارکراوە، لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فێستیڤاڵی بەعلبێک لە لوبنان، پاشان لە ساڵی ٢٠٠٨، لە هەمان ساڵدا، لە جەزائیر، لە چوارەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی دجیمیلا، و لە شانۆی کاسیف لە سیدی-فرێج کۆنسێرتەکانی پێشکەش کردووە. وەردا لە ساڵی ٢٠٠٩ بەشداری لە ئێوارەی دەستبەکاربوونی دووەمین فێستیڤاڵی پان ئەفریقای جەزائیردا کرد. هەروەها لە وڵاتی مەغریب، لە میانی خولی هەشتەمی فێستیڤاڵی مەوازین، کە لەبەردەم ٣٠ هەزار کەسدا گۆرانی وتووە، ئاهەنگی گێڕاوە. یەکێک لە دوایین کۆنسێرتەکانی لە مانگی ئەیلولی ٢٠١١ لە لوبنان بەڕێوەچوو. بە گۆرانییە هەستیارەکانی و گۆرانییە نیشتمانپەروەرییەکانی ناسراوە، ڕێپرتوارەکەی زیاتر لە ٣٠٠ گۆرانی لەخۆدەگرێت. دوای ئەوەی دەیان ملیۆن ئەلبوومی فرۆشتووە، بە "دیڤا"ی گۆرانی عەرەبی دادەنرێت. لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ وەردا مەدالیای ئەلعەثیری فەرمانی شایستەیی نیشتمانی جەزائیری وەرگرت. لە ساڵی ٢٠٠٩ کرا بە فەرماندەی فەرماندەی مەغریبی ئویسام عەلەوییەکان. لە ساڵی ٢٠١٢دا ئەو گۆرانیبێژە لە پلەی شوڕشگێڕی ڕێکخراوی هونەر و نامەدا دەستنیشانکرا. ئەو گۆرانیبێژە لە ساڵی ٢٠٢١ بەشێکە لە لیستی ٣١٨ پاڵەوانی هەمەجۆریی کە لەلایەن حکومەتی فەرەنسا ناویان لێنراوە. وەردا لە 17ی ئایاری 2012 لە قاهیرە کە لەوێ نیشتەجێ بوو، بەهۆی وەستانی دڵی کە لە کاتی خەوتنیدا ڕوویدا، کۆچی دوایی کرد. تەرمی ناوبراو گەڕێنرایەوە بۆ جەزائیر و گۆرانیبێژەکە لە ١٩ی ئایار لە “گۆڕەپانی شەهیدان”ی گۆڕستانی ئەلعەلیا بە خاک سپێردرا.