José Sarney

دەربارەی ئەکتەر

خۆسێ سارنی دی ئاراوخۆ کۆستا (لەدایکبووی خۆسێ ڕیبامار فێرێرا دی ئاراوخۆ کۆستا؛ ٢٤ی نیسانی ١٩٣٠) سیاسەتمەدار و پارێزەر و نووسەری بەڕازیلییە و لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٩٠ وەک ٣١هەمین سەرۆکی بەڕازیل کاری کردووە، بۆ ماوەی مانگێک لە نێوان نیسان و ئایاری ١٩٨٥ بۆ ماوەی مانگێک وەک جێگری بیستەمین سەرۆکی بەڕازیل کاری کردووە. سارنی لە ساڵی ١٩٥٥ تا ١٩٦٦ ئەندامی ژووری نوێنەران بووە و لە ساڵی ١٩٧١ تا ١٩٨٥ ئەندامی ئەنجومەنی پیران بووە، هەروەها لە ساڵی ١٩٦٦ تا ١٩٧٠ پارێزگاری مارانهاو بووە، لە سەردەمی دیکتاتۆری سەربازی بەڕازیلدا، سارنی خۆی پەیوەست کردووە بە پارتی حکومی، ئارێنا، لە ساڵی ١٩٧٩ بووە سەرۆکی پارتەکە، سارنی پەیوەندی بە پارتییەوە کردووە ناڕازین، و ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە دروستکردنی پارتی بەرەی لیبراڵ. سارنی لەسەر بلیتی تانکرێدۆ نێڤێس لە PMDB کە پێشتر پارتی ئۆپۆزسیۆنی حکومەتی سەربازی بوو، خۆی بۆ جێگری سەرۆک کۆمار کاندید کرد. نێڤێس لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا سەرکەوتنی بەدەستهێنا، بەڵام نەخۆش کەوت و پێش دەستبەکاربوونی گیانی لەدەستدا و سارنی بوو بە سەرۆک. ئەو بە ناوبانگێکی زۆرەوە دەستی بە خولی خۆی کرد، بەڵام ڕای گشتی لەگەڵ قەیرانی قەرزەکانی بەرازیل و شکستی پلانۆ کرزادۆ لە کەمکردنەوەی هەڵاوسانی درێژخایەن گۆڕا. حکومەتەکەی ئەمڕۆ وەک کارەساتبار سەیر دەکرێت و موکلیفیزم بەربڵاو بوو کە دەرئەنجامە درێژخایەنەکانی بۆ کۆماری بەرازیل دوای دیکتاتۆری سەربازی هەبوو. دوای سەرۆکایەتییەکەی، سارنی دەستی بە کاری ئەنجومەنی پیرانی کردەوە و لە ساڵی ١٩٩١ جارێکی دیکە هەڵبژێردرایەوە و تا ساڵی ٢٠١٥ کاری کرد، هەروەها سێ جار پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی پیرانی فیدراڵی بەدەستهێنا دوای سەرۆکایەتییەکەی. لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا، بەتەمەنترین سەرۆکی پێشووی بەڕازیلە لە ژیاندا، لە کاتی خانەنشینبوونیدا لە ساڵی ٢٠١٥، یەکێک بوو لە درێژترین ژیانی کۆنگرێس لە مێژووی بەرازیلدا. لە شاری پینهێرۆ لە ویلایەتی مارانهاو لەدایکبووە، بە ناوی خۆسێ ڕیبامار فێرێرا دی ئاراوخۆ کۆستا، کوڕی سارنی دی ئاراوخۆ کۆستا، خاوەن زەوییەکی دەوڵەمەند و بەرهەمهێنەری نیسک و کیۆلا فێرێرا بووە. بنەماڵەکەی لە شاری ڤیسێو لە پورتوگال سەرچاوەیان گرتووە. لە کۆلێجیۆ ماریستا و لیسێو مارانهێنس خوێندوویەتی پێش ئەوەی بچێتە زانکۆی فیدراڵی مارانهاو. لە ساڵی ١٩٥٣ لە زانکۆی فیدراڵی دەرچووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسادا وەرگرتووە. دوای تەواوکردنی خوێندن، گۆڤارێکی ئەدەبی پۆستمۆدێرنیستی بە ناوی (ئە ئیلها) دەستپێکرد. لە ساڵی ١٩٦٥ بە شێوەیەکی یاسایی ناوی خۆسێ سارنی دی ئاراوخۆ کۆستای وەرگرت کە بەزۆری کورت دەکرێتەوە بۆ خۆسێ سارنی، بۆ مەبەستی هەڵبژاردن. بە "زێ دو سارنی" ناسرابوو، وەک لە فیلمی "جۆزێ کوڕی سارنی". باوکی سارنی ئەو ناوەی بەدەستهێناوە دوای ئەوەی لە زەوییەکدا لەدایک بووە کە خاوەنەکەی ئینگلیزێک بووە بە ناوی "سێر نێی". سارنی لە ساڵانی ١٩٥٠دا دەستی بە کاری سیاسی کردووە دوای ئەوەی بووەتە جێگرەوەی جێگرەوە و دواتر وەک جێگری فیدراڵی لە ساڵی ١٩٥٥. ئەو بە توندی پشتگیری لە بەناو "شۆڕشی 1964" کرد، کودەتایەکی سەربازی بوو کە لە ساڵی 1964دا جواو گۆلارتی سەرۆکی چەپ ڕووخاند. لە ساڵی 1966 بە پارێزگاری ویلایەتی مارانهاو هەڵبژێردرا و تا ساڵی 1971 کاری کرد، دواتر بۆ ئەنجومەنی پیرانی بەڕازیل هەڵبژێردرا و بووە سەرۆکی ئارێنا. ... سەرچاوە: بابەتی "José Sarney" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.