Francis Picabia

دەربارەی ئەکتەر

فرانسیس پیکابیا (فرانسیس ماری مارتینێز دی پیکابیا لەدایکبووە؛ ٢٢ی ژانویەی ١٨٧٩ - ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣) نیگارکێش و شاعیر و تایپۆگرافیای فەرەنسی بووە. پیکابیا دوای تاقیکردنەوەی ئیمپڕێشنیزم و پوینتیلیزم پەیوەندی بە کوبیزمەوە کرد. پێکهاتە تەختە زۆر ئەبستراکتەکانی ڕەنگاوڕەنگ و دەوڵەمەند بوون بە کۆنتراستەکان. یەکێک بوو لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی سەرەتای بزووتنەوەی دادا لە ئەمریکا و لە فەرەنسا. دواتر بۆ ماوەیەکی کورت پەیوەندی بە سوریالیزمەوە هەبوو، بەڵام زۆری نەخایاند پشتی لە دامەزراوەی هونەری دەکرد. فرانسیس پیکابیا لە پاریس لە دایکبووی فەرەنسی و باوکێکی کوباییە و بە ڕەچەڵەک ئیسپانییە. هەندێک سەرچاوە باوکی بە ڕەچەڵەک ئیسپانی ئەرستۆکراتی دەزانن، لە کاتێکدا هەندێکی تر بە ڕەچەڵەک ئیسپانی غەیرە ئەرستۆکراتی دەزانن، خەڵکی ناوچەی گالیسیایە. ساڵی لەدایکبوونی ساڵی ١٨٧٩ هاوکات بوو لەگەڵ شەڕی بچووکی ئیسپانیا و کوبا؛ هەرچەندە پیکابیا لە پاریس لەدایکبووە، بەڵام باوکی بەشداربووە لە پەیوەندییەکانی کوبا و فەرەنسا و دواتر وەک هاوپەیمان لە نوێنەرایەتی کوبا لە پاریس کاری دەکرد (بڕوانە پەیماننامەی ساڵی ١٨٩٨). پەیوەندی خێزانی لەگەڵ کوبا لە ژیانی پیکابیا دواتر گرنگ دەبێت. خێزانەکە دەوڵەمەند بوون، بەڵام بێ کارەسات نەبوو. دایکی پیکابیا لە تەمەنی حەوت ساڵیدا بەهۆی نەخۆشی سیلەوە گیانی لەدەستدا و دایکی دوای ماوەیەکی کەم کۆچی دوایی کرد. لەلایەن باوکیەوە پەروەردە کراوە. توانای هونەری پیکابیا هەر لە گەنجیەوە دیار بوو. لە ساڵی ١٨٩٤دا کۆمەڵێک تابلۆی ئیسپانی کۆپی کرد کە هی باپیرەی بوو، کۆپیەکانی گۆڕی بۆ ئەسڵی و ئەسڵیەکانی فرۆشت بۆ ئەوەی پارەی کۆکردنەوەی مۆرەکانی دابین بکات. لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٨٩٠دا، پیکابیا لە ژێر دەستی فێرناند کۆرمون و کەسانی دیکەدا دەستی بە خوێندنی هونەر کرد لە زانکۆی ئیکۆل دیس ئارتس دیکۆراتیڤس، ئەکادیمیای کۆرمون لە ١٠٤ بۆلیڤار دی کلیشی، کە ڤان گۆگ و تۆلۆز-لۆترێکیش لەوێ خوێندوویانە. دوو ساڵ لە ژێر دەستی فێرناند کۆرمون و فێردیناند هامبێرت و ئەلبێرت چارڵز والێت خوێندوویەتی. لە تەمەنی بیست ساڵییەوە پیکابیا بە نیگارکێشان دەژیا. دواتر پارەی لە دایکیەوە بە میرات گرت و وای لێکرد لە ڕووی داراییەوە سەربەخۆ بێت. لە سەرەتای ژیانی هونەریدا، لە ساڵی ١٩٠٣ تا ١٩٠٨، پیکابیا لە ژێر کاریگەری تابلۆ ئیمپڕێشنیستییەکانی ئەلفڕێد سیسلی بوو. بابەتەکانی بریتی بوون لە کڵێسای بچووک، هێڵ، سەقفی پاریس، کەناری ڕووبارەکان، خانووی شۆردن و کەشتی. ئەمەش وایکرد ڕەخنەگران ڕەسەنایەتییەکەی بخەنە ژێر پرسیارەوە و دەڵێن ئەو سیسلی کۆپی کردووە، کاتدراییەکانی لە کاتدراڵی مۆنێت دەچن، یان وەک سیگناک نیگارکێشان. لە ساڵی ١٩٠٩ەوە شێوازەکەی گۆڕا، چونکە کەوتە ژێر کاریگەری کۆمەڵێک هونەرمەند کە بەم زووانە ناویان لێنرا کوبیست. ئەم هونەرمەندانە دواتر بەشی زێڕین (بەشی ئۆر)یان پێکدەهێنا. هەر لەو ساڵەدا پیکابیا هاوسەرگیری لەگەڵ گابرێل بافێت کرد. (لە ساڵی ١٩٣٠ جیا دەبوونەوە.) لە دەوروبەری ساڵی ١٩١١ پیکابیا پەیوەندی بە گروپی پوتۆسەوە کرد، کە ئەندامەکانی لە ستۆدیۆی جاک ڤیلۆن لە شاری پوتۆس ناسیبوو، کە کۆمۆنێک بوو لە گەڕەکی ڕۆژئاوای پاریس. لەوێ هاوڕێیەتی هونەرمەند مارسێل دوشامپ و هاوڕێی نزیک لەگەڵ گیلۆم ئەپۆلینێر. ئەندامانی دیکەی گروپەکە بریتی بوون لە ئەلبێرت گلیز، ڕۆجەر دی لا فرێسنای، فێرناند لیگەر و جان مێتزینگەر. پیکابیا تاکە ئەندامی گروپی کوبیست بوو کە بە شێوەیەکی شەخسی بەشداری پێشانگای کۆگای چەک کرد، و ئەلفڕێد ستیگلیتز نمایشێکی تاکەکەسی پێبەخشی، پێشانگای توێژینەوەکانی نیویۆرک لەلایەن فرانسیس پیکابیا، لە گەلەرییەکەی ٢٩١ (پێشتر گەلەرییە بچووکەکانی جیابوونەوەی وێنە)، ١٧ی ئازار – ٥ی نیسانی ١٩١٣. ... سەرچاوە: وتارێکی "Francis Picabia" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.