Louis Malle

دەربارەی ئەکتەر

لویس ماری مال (بە ئینگلیزی : Louis Marie Malle ) (٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٢ - ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥) دەرهێنەری سینەمایی و سیناریۆنووس و بەرهەمهێنەری فەرەنسی بووە. فیلمەکەی "جیهانی بێدەنگ" لە ساڵی ١٩٥٦ خەڵاتی پاڵم دی ئۆر و لە ساڵی ١٩٥٧ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی دیکۆمێنتاری بەدەستهێنا، هەرچەندە لە مەراسیمەکەدا خەڵاتەکەی پێنەدرا لەبری ئەوە خەڵاتەکە پێشکەش بە هاودەرهێنەری فیلمەکە جاک کۆستۆ کرا. دواتر لە ژیانی هونەریدا چەندین جار پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار. هەروەها مالێ یەکێکە لەو دەرهێنەرە کەمانەی کە چەندین جار خەڵاتی شێری زێڕینی بەدەستهێناوە. مالێ لە هەردوو بواری سینەمای فەرەنسی و هۆلیوود کاری کردووە و هەردوو فیلمی زمانی فەرەنسی و ئینگلیزی بەرهەمهێناوە. بەناوبانگترین فیلمەکانی بریتین لە فیلمی تاوانکاری "بەرزکەرەوە بۆ سەر دار" (١٩٥٨)، درامای جەنگی جیهانی دووەم "لاکۆمب، لوسیەن" (١٩٧٤)، فیلمی تاوانکاری ڕۆمانسی "شاری ئەتڵەسی" (١٩٨٠)، درامای کۆمیدی "ئێوارەوانەکەم لەگەڵ ئەندرێ" (١٩٨١)، فیلمی ژیاننامەیی "Au Revoir les Enfants" (١٩٨٧). مالێ لە خێزانێکی دەوڵەمەندی پیشەسازی لە شاری تومێریس لە ویلایەتی نۆرد لە فەرەنسا لەدایکبووە. سەرەتا لە زانستە سیاسییەکان پۆ خوێندوویەتی پێش ئەوەی لەبری ئەوە ڕووی لە خوێندنی فیلم بکات لە IDHEC. یارمەتی ڕۆبەرت بریسۆنی داوە لە فیلمی "پیاوێک هەڵهاتوو" (١٩٥٦) پێش ئەوەی یەکەم فیلمی فیلمی خۆی بە ناوی "بەرزکەرەوە بۆ دار" (١٩٥٨) دروست بکات، کە فیلمێکی تریلەری گرژ بوو کە نمرەی ڕەسەنی مایڵز دەیڤس لەخۆدەگرێت، کە وایکرد ئەستێرەیەکی نێودەوڵەتی سینەمایی جین مۆریۆ، لەو کاتەدا ئەکتەری سەرەکی شانۆیی کۆمیدی-فرانسیس بوو. مالێ تەمەنی ٢٤ ساڵ بوو. فیلمی "خۆشەویستان"ی مالێ (١٩٥٨) کە مۆریۆی ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا، بەهۆی ناوەڕۆکی سێکسییەوە مشتومڕێکی گەورەی لێکەوتەوە، ئەمەش بووە هۆی دۆسیەیەکی گرینگ لە دادگای باڵای ئەمریکا سەبارەت بە پێناسەی یاسایی بۆ قێزەون. مال هەندێک جار پەیوەستە بە بزووتنەوەی ناڕوونی نۆڤێلەوە و لە کاتێکدا کارەکانی مالێ ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەو تیۆرییە ئۆتۆریستانەدا ناگونجێت یان ناگونجێت کە کارەکانی گۆدار، تروفۆ، چابرۆڵ، ڕۆهمەر و ئەوانی دیکە دەگرێتەوە و هیچ پەیوەندییەکی بە کاهیێر دو سینەماوە نەبووە، فیلمەکانی بەڕاستی نموونەی زۆرێک لە تایبەتمەندییەکانی بزووتنەوەکەن، وەک بەکارهێنانی ڕووناکی سروشتی و تەقەکردن لەسەر شوێن، و فیلمەکەی "زازی دانس لێ مێترۆ" (١٩٦٠) کە وەرگێڕانی ڕۆمانی ڕیمۆند کوینیۆ بوو، ئیلهامبەخش بوو بۆ تروفۆ بۆ نووسینی نامەیەکی پڕ لە جۆش و خرۆش بۆ مال. لە ساڵی ١٩٦٨ مالێ سەردانی هیندستانی کرد و زنجیرە فیلمێکی دیکۆمێنتاریی حەوت بەشی "فانتۆمی هیندستان" (١٩٦٩) دروستکرد، کە لە سینەماکاندا نمایشکرا. مالێ بە سەرنجدان بە هیندستانی ڕاستەقینە و ڕێوڕەسم و ئاهەنگەکانی، کەوتە سەر حکومەتی هیندستان کە وێناکردنی وڵاتەکەی بەدڵ نەبوو، لە سەرسامییەکەیدا بە پێش مۆدێرنەکان و لە ئەنجامدا بی بی سی بۆ چەند ساڵێک وێنەگرتنی لە هیندستان قەدەغە کرد. دواتر مالێ ئیدیعای کرد کە فیلمە دیکۆمێنتارییەکەی لەسەر هیندستان خۆشەویستترین فیلمی ئەو بووە. دواتر مالێ ڕووی لە ئەمریکا کرد و لەوێ بەردەوام بوو لە دەرهێنانی. هەروەک چۆن فیلمەکانی پێشووی وەک "ئاشقەکان" یارمەتیدەر بوون لە بەناوبانگکردنی فیلمە فەرەنسییەکان لە ئەمریکا، "ئێوارە ئێوارەکەم لەگەڵ ئەندرێ" لە پێشەنگی سەرهەڵدانی سینەمای سەربەخۆی ئەمریکا لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا بوو.