Lee Harvey Oswald

لەدایکبوونی: 1939-10-18 شوێنی لەدایکبوون: New Orleans, Louisiana, USA تێکڕای بەرهەم: 34

دەربارەی ئەکتەر

لی هارڤی ئۆسڤاڵد (بە ئینگلیزی : Lee Harvey Oswald ) (١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩ - ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣) پێشمەرگەیەکی دێرین بوو لە هێزی دەریایی ئەمریکا کە لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣ جۆن ئێف کێنێدی ٣٥هەمین سەرۆکی ئەمریکای تیرۆر کرد. ئۆسڤاڵد لە تەمەنی دوانزە ساڵیدا بەهۆی وازهێنان لە خوێندن خراوەتە دەستبەسەرکردنی نەوجەوانان، لەو ماوەیەدا لەلایەن پزیشکی دەروونییەوە هەڵسەنگێندرا کە "لە ڕووی سۆزدارییەوە تێکچووە" بەهۆی نەبوونی ژیانی ئاسایی خێزانییەوە. لە تەمەنی گەنجیدا لە دوانزە قوتابخانە خوێندوویەتی، چەندین جار وازی لە قوتابخانە هێناوە و لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا پەیوەندی بە هێزەکانی مارینینەوە کردووە، لەوێ دووجار دادگای سەربازی کراوە و زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٥٩ لە ئەرکی چالاک دەرچووە بۆ ناو یەدەگی هێزی دەریایی، پاشان بە فڕۆکە بەرەو ئەوروپا ڕۆیشت و بەرەو یەکێتی سۆڤیەت هەڵات. لە شاری مینسک دەژیا و ژنێکی ڕووسی بە ناوی مارینا هاوسەرگیری کردووە و کچێکیشی بووە. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٦٢ لەگەڵ هاوسەرەکەی دەگەڕێتەوە ئەمریکا، لە کۆتاییدا لە شاری داڵاس لە ویلایەتی تەکساس نیشتەجێ دەبن و کچە دووەمیان لەوێ لەدایک بووە. ئۆسڤاڵد لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣ لە پەنجەرەی نهۆمی شەشەمی کۆگای کتێبی قوتابخانەکانی تەکساسەوە تەقەی لە کێنێدی کرد و کوشتی، کاتێک کێنێدی بە ئۆتۆمبێلی ئۆتۆمبێل بەناو دیلی پلازا لە دالاسدا دەڕۆیشت. نزیکەی ٤٥ خولەک دوای تیرۆرکردنی کێنێدی، ئۆسڤاڵد ئەفسەری پۆلیسی شاری داڵاس جەی دی تیپیتی لە شەقامێکی ناوچەکەدا کوشت. پاشان خۆی خستە ناو سینەمایەکی سینەما، لەوێ بە تاوانی کوشتنی تیپیت دەستگیرکرا. ئۆسڤاڵد بە تیرۆرکردنی کێنێدی تۆمەتبار کرابوو، بەڵام ئەو بەرپرسیارێتی کوشتنەکەی ڕەتکردەوە و ئیدیعای کرد کە ئەو کەسێکی پەتسییە. دوای دوو ڕۆژ، ئۆسڤاڵد خۆی لەلایەن خاوەنی یانە شەوانەکەی ناوچەکە جاک ڕوبی لە تەلەفزیۆنی ڕاستەوخۆ لە ژێرزەمینەکەی بارەگای پۆلیسی دالاس کوژرا. لە ئەیلوولی ساڵی ١٩٦٤ کۆمیسیۆنی وارن گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە هەردوو ئۆسڤاڵد و ڕوبی بە تەنیا مامەڵەیان کردووە. ئەم دەرەنجامە، هەرچەندە مشتومڕاوی بوو، بەڵام لەلایەن لێکۆڵینەوەکانی وەزارەتی پۆلیسی دالاس، نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی (FBI)، خزمەتگوزاری نهێنی ئەمریکا و لیژنەی هەڵبژێردراوی ئەنجومەنی نوێنەران (HSCA) پشتگیری کرا. سەرەڕای ئەوەی کە پزیشکی دادوەری و بالیستی و شایەتحاڵەکان پشتگیری لە دۆزینەوە فەرمییەکان دەکەن، بەڵام ڕاپرسییەکانی ڕای گشتی دەریانخستووە کە زۆربەی ئەمریکییەکان هێشتا باوەڕیان بەوە نییە کە وەشانی فەرمی تەواوی ڕاستییەکانی ڕووداوەکان بگێڕێتەوە و تیرۆرکردنەکەش چەندین تیۆری پیلانگێڕی لێکەوتووەتەوە. وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا لی هارڤی ئۆسڤاڵد، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA، لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.