Robert Wise

دەربارەی ئەکتەر

ڕۆبێرت ئێرل وایز (بە ئینگلیزی : Robert Earl Wise ) (١٠ی ئەیلوولی ١٩١٤ - ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٥)، سەرنووسەری کاریگەری دەنگی، سەرنووسەری فیلم، بەرهەمهێنەری فیلم و دەرهێنەری ئەمریکی بوو. خەڵاتی ئۆسکاری وەک باشترین دەرهێنەر بۆ فیلمەکانی دەنگی مۆسیقا (١٩٦٥) و چیرۆکی وێست ساید (١٩٦١) و هەروەها پاڵێوراوانی وەک باشترین مۆنتاژکردنی فیلم بۆ فیلمی سیتیزن کەین (١٩٤١) و باشترین فیلم بۆ فیلمی The Sand Pebbles (١٩٦٦) بەدەستهێناوە. لە نێو فیلمەکانی دیکەیدا فیلمی Born to Kill؛ شوێنی مەبەست گۆبی؛ زە هیندنبێرگ؛ ستار ترێک: فیلمی جوڵاو؛ ئەو ڕۆژەی زەوی وەستا؛ ڕاکردن بێدەنگ، ڕاکردن بە قووڵی؛ جۆری ئەندرۆمێدا؛ ڕێکخستنەکە؛ زە هاونتینگ؛ و فیلمی The Body Snatcher. ماوەی کارکردنی وایز لە ساڵانی ١٩٣٠ تا نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووی گرتەوە. زۆرجار بە پێچەوانەی دەرهێنەرە هاوچەرخەکانی "ئۆتۆر" وەک ستانلی کوبریک کە مەیلی ئەوەی هەبووە "ڕوانگەیەکی دەرهێنەرایەتی جیاواز بهێنێتە ژانرێکی دیاریکراو، وایز بەناوبانگە کە ڕێگەی بە چیرۆکەکەی (هەندێکجار کە ستۆدیۆی بۆ دانراوە) داوە کە ستایل دیکتە بکات. ڕەخنەگرانی دواتر وەک مارتن سکۆرسێزی درێژەیان بە فراوانکردنی ئەو تایبەتمەندییە دەدا و پێداگرییان لەسەر ئەوە دەکرد کە سەرەڕای چڕبوونەوەی بەناوبانگی ڕۆژانی کارکردنی وایز لە سنووری ژانر و بودجەدا، هەڵبژاردنی بابەت و ڕێبازەکەی هێشتا کاردەکات بۆ ناسینەوەی وایز وەک هونەرمەندێک و نەک تەنها پیشەسازییەک. لە ڕێگەی هەر ئامرازێکەوە بێت، ڕێبازەکەی وایز سەرکەوتنی ڕەخنەگرانەی بۆ دەهێنێت وەک دەرهێنەرێک لە چەندین ژانری فیلمی تەقلیدی جیاوازدا: لە فیلمی ترسناکەوە تا فیلمی نۆئار تا فیلمی خۆرئاوایی تا فیلمی جەنگی تا فیلمی زانستی خەیاڵی، تا مۆسیقایی و دراما، لەگەڵ چەندین جار دووبارەبوونەوەی لە ناو هەر ژانرێکدا. مەیلی وایز بەرەو پیشەیی بوون بووە هۆی تا ڕادەیەک ئامادەکاری کە هەرچەندە بە ناو پاڵنەرەکەی بەهۆی سنووردارکردنی بودجەی ستۆدیۆکانەوە بوو، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هونەری فیلمسازی پێشخست، لەگەڵ زۆرێک لە فیلمە خەڵاتکراوەکانی ئۆسکار ئەنجامەکەی. ڕۆبێرت وایز لە ساڵی ١٩٩٨ خەڵاتی دەستکەوتی ژیانی AFI وەرگرت.   وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا Robert Wise، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA، لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.