Francis Jeanson

دەربارەی ئەکتەر

فرانسیس جینسۆن، لە ٧ی تەمموزی ١٩٢٢ لە شاری بۆردۆ لەدایک بووە و لە ١ی ئابی ٢٠٠٩ لە شاری ئارێس کۆچی دوایی کردووە، فەیلەسوفێکی فەرەنسی بووە، بە تایبەتی بە پشتیوانیکردنی FLN لە کاتی جەنگی جەزائیردا ناسراوە. لە جەنگی جیهانی دووەمدا، دوای خوێندنی فەلسەفە لە فاکەڵتی ئاداب لە بۆردۆ، لە ڕێگەی ئیسپانیاوە هەڵهات بۆ ئەوەی لە کاری زۆرەملێ لە ئەڵمانیا (STO) دوور بکەوێتەوە و لە ساڵی ١٩٤٣ پەیوەندی بە هێزەکانی فەرەنسی ئازادەوە کردووە. پەیامنێر بوو لە ڕۆژنامەی Alger républicain لە ساڵی ١٩٤٥، ئەلبێرت کامۆی ناسی. سارتەر لە ساڵی ١٩٥١ تا ١٩٥٦ کاری سەرنووسەری گۆڤاری Les Temps Modernes ی پێ سپارد، ئەوە خودی جینسۆن بوو کە پێداچوونەوەی بە کتێبی یاخیبووەکە نووسی، کە بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە پەیوەندییەکانی نێوان سارتەر و کامۆی ترش کرد. هاوڕێیەتی ئیمانوێل مۆنیەر بوو، کە لە ساڵی ١٩٤٨ دەرگای گۆڤاری ئیسپریتی بۆ کردەوە، گۆڤارێک کە ئەوکات بە هەڵوێستێکی دیاریکراوی "لایەنگری کۆمۆنیست" تایبەتمەند بوو، و ئەویش ئاسانکاری بۆ چوونە ناو بازنەی فیکریی دوای جەنگ کرد. هەروەها مۆنیێر هێنایە ناو لیژنەی خوێندنەوەی Éditions du Seuil و پێشنیاری کرد بۆ بەڕێوەبەری ئەدەبی، Paul Flamand. کاتێک مۆنیەر لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٠ کۆچی دوایی کرد، ئەلبێرت بیگوین کە خەریکی ئامادەکاری بوو بۆ خستنەبازاڕی کۆمەڵەی "Ecrivains de Toujours" (نووسەرانی هەموو کات) لە سیول، بڵاوکەرەوەی بەجێهێشت بۆ گۆڤاری ئێسپریت. جینسۆن بۆ شوێنی ئەو وەک سەرۆکی ئەم زنجیرە بەناوبانگکردنە هەڵبژێردرا. تەماحی بڵاوکردنەوەی کولتوور بۆ فراوانترین بینەر بەهۆی ئەوەوە زەبری زیاتری بەدەستهێنا. لە نێوان ساڵانی ١٩٥١ بۆ ١٩٥٦ زیاتر لە ٣٠ ناونیشان لە فیلمی "Ecvains de Toujours"دا دەرکەوتن. لە ساڵی ١٩٥٧ەوە لە لوتکەی جەنگی جەزائیردا، ئایدیاڵە دژە کۆلۆنیالیزمەکانی خۆی خستە بواری جێبەجێکردنەوە بە دروستکردنی تۆڕی جینسۆن، کە ئەرکی گواستنەوەی پارەی بۆ FLN (بەرەی ڕزگاری نیشتمانی) پێسپێردرا. ئەو کاتە هەڤاڵ و هاوبەشی هێلین کوینات بووە. تۆڕی نهێنی چالاکوانەکانی لە ساڵی ١٩٦٠ هەڵوەشایەوە، لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٠دا بڕیاری دادگاییکردنی جینسۆن دەرچوو: توندترین سزا لە دژی چواردە تۆمەتبار، لەنێویاندا هێلین کوینات و فرانسیس جینسۆن: سزای دە ساڵ زیندانییان بەسەردا سەپێندرا، غەرامەکردنی ٧٠ هەزار فرانسی نوێ، پێنج ساڵ دوورخستنەوە، و زەوتکردنی مافە مەدەنییەکانیان. فرانسیس جینسۆن کە لە دەرەوەی وڵات هەڵهاتبوو، بە غیابی دادگایی کرا و بە تاوانی خیانەتێکی زۆر تاوانبار کرا و لە ئۆکتۆبەری ١٩٦٠دا سزای دە ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا. دوای لێبوردنەکەی لە ساڵی ١٩٦٦ گەڕایەوە پاریس، پاشان لەگەڵ شانۆی بۆرگۆن (لە دەرهێنانی جاک فۆرنیەر) کاردەکات و ئەرکی پەرەپێدانی سیاسەتی کولتووری بۆ مایسۆن دی لا کولتوور لە شالۆن سور ساۆن (١٩٦٧-١٩٧١)ی پێسپێردرا. لە ڕێگەی ئەم ئەزموونەوە چەمکی "ناگشتی" پێشنیار و وردتری کرد، کە دواتر لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٦٨ لە "جاڕنامەی ڤیلۆربان"دا پەسەندکرا، کە ئەو نووسەری سەرەکی بوو. لەسەر داوای پزیشکانی دەروونی، دواتر سەرکردایەتی دەستپێشخەرییەکانی کرد کە داکۆکی لە پزیشکی دەروونی کراوە، "دەروونی بابەتەکە" دەکرد، و بە تایبەتی SOFOR (Sud Ouest Formation Recherche)ی دامەزراند، کە بەرنامەی ڕاهێنانی بۆ پیشەییەکانی چاودێری تەندروستی پەرەپێدا. لە ساڵی ١٩٨٤ تا ١٩٨٧ وەک سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەری کۆنسێرڤاتۆری نیشتمانی باڵای مۆسیقای لیۆن کاری کردووە. لە ساڵی 1992 بووە سەرۆکی کۆمەڵەی سەرایڤۆ، بۆ پشتیوانی لە گەلی بۆسنە، وەک کاندیدێک لە لیستی "ئەوروپا لە سەرایڤۆ دەست پێدەکات"ی پرۆفیسۆر لیۆن شوارتزنبێرگ بۆ هەڵبژاردنەکانی ئەوروپا لە ساڵی 1994 خۆی کاندید کرد.