Ivry Gitlis

دەربارەی ئەکتەر

ئیڤری گیتلیس (Ivry Gitlis) (بە ئینگلیزی : Ivry Gitlis ) (٢٥ی ئابی ١٩٢٢ - ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠) کەمانچەژەنی فێرتۆسۆی ئیسرائیل و باڵیۆزی نیازپاکی یونسکۆ بووە. لەگەڵ ئۆرکێسترا سەرەکییەکانی جیهاندا گۆرانیی پێشکەش کردووە، لەوانە فیلارمۆنیکی لەندەن، فیلارمۆنیکی نیویۆرک، فیلارمۆنیکی بەرلین، فیلارمۆنیکی ڤیەنا، ئۆرکێسترای فیلادلفیا و ئۆرکێسترای فیلارمۆنیکی ئیسرائیل. ییتزاک-مێیر (ئیسحاق) گیتلیس لە ٢٥ی ئابی ١٩٢٢ لە شاری حەیفای ئیسرائیل لەدایک بووە، لە دایک و باوکێکی جولەکە، کە لە ساڵی ١٩٢١ لە شاری کامیانێتس-پۆدیلسکی ئۆکرانیا کۆچیان کردووە. گیتلیس یەکەم کەمانچەی لە تەمەنی پێنج ساڵیدا بەدەستهێنا و لەگەڵ هاوڕێکەی زڤی زایتلین لە ژێر دەستی مێم ڤێلیکۆڤسکی دەستی بە وانەکان کرد. پاشان بە شێوەیەکی تایبەت لە لای میرا بن ئەمی خوێندوویەتی کە شاگردی جۆزێف سزیگێتی بووە. کاتێک تەمەنی هەشت ساڵ بوو، ڕێکخستنی بۆ کرد کە یاری بۆ برۆنیسلاڤ هوبەرمان بکات، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی هەڵمەتێکی کۆکردنەوەی پارە بۆ ئەوەی ڕێگەی پێبدرێت لە فەرەنسا بخوێنێت. لە ساڵی ١٩٣٣ لەگەڵ دایکی گەیشتە پاریس و لەگەڵ مارسێل شایلی، هاوسەری پیانۆژەن سێلینی شایلی-ریشز دەستی کرد بە وانە وەرگرتن. بەهۆی ئەوەی زۆر لە خێزانەکەیان نزیک بوو، بە جۆرج ئێنێسکو و جاک تیبۆد ناسێندرا. لەو ماوەیەدا بڕیاریدا ناوی لەدایکبوونی (ئیسحاق) بگۆڕێت بۆ ئیڤری. گیتلیس (جیتلیس) لە تەمەنی ١١ ساڵیدا لە پۆلی ژول بوشێریت هاتە ناو کۆنسێرڤاتۆری پاریس، و لە ساڵی ١٩٣٥ دەرچوو. لە ساڵانی ١٩٣٨-١٩٤٠ مامۆستاکانی بریتی بوون لە جۆرج ئێنێسکو و جاک تیبۆد لە پاریس و کارل فلێش لە سپا لە بەلجیکا و دواتر لە لەندەن. لە ساڵی ١٩٤٠ لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا چووە لەندەن و لەوێ بۆ یەکەمجار بۆ ماوەی دوو ساڵ لە کارگەیەکی جەنگدا کاری کردووە و دواتر لە لقی هونەرمەندان لە سوپای بەریتانیادا دەستنیشانکراوە. چەندین کۆنسێرتی بۆ سەربازانی هاوپەیمانان و لە کارگەکانی جەنگدا ئەنجامداوە. دوای جەنگ یەکەم یاری سەرکەوتووی خۆی لەگەڵ ئۆرکێسترای فیلارمۆنیکی لەندەن ئەنجامدا و دواتر لەگەڵ بی بی سی و هەموو ئۆرکێسترا سەرەکییەکانی تری بەریتانیا یاری کرد. لە ساڵی ١٩٥١دا، وەک مامۆستاکەی ئەلیس پشتکوس پێشنیاری کردبوو، بەشداری پێشبڕکێی لۆنگ-تیباود لە پاریس کرد و لەوێ پلەی پێنجەمی بەدەستهێنا. لە قۆناغە سەرەتاییەکانی پێشبڕکێکەدا دەنگۆیەک بڵاوبووەوە کە لە کاتی جەنگدا کەمانچەیەکی سترادیڤاریۆسی دزیوە، ئەمەش بووە هۆی سکانداڵێک لە ڕۆژی یاری کۆتاییدا. دوای شەش ساڵ لە ڕووخانی هیتلەر، هێشتا جوولەکە بوون لە فەرەنسا بووە هۆی مشتومڕ. لە هەمان ساڵدا گیتلیس یەکەم جار لە پاریس بەشداری کرد، لە کۆنسێرتێکدا لە سال گاڤۆ یاری کرد، کە لەلایەن بەڕێوەبەری مۆسیقا مارسێل دی ڤالمالێتەوە سپۆنسەر کرابوو (٩ی تەمموزی ١٩٥١). لە ساڵانی ١٩٥٠دا ڕووی لە ئەمریکا کرد و لەوێ جاشا هایفێتزی ناسی. لەوێ چەندین گەشتی ئەنجامدا، لەلایەن سۆل هورۆکەوە بەڕێوەدەبرا، لەوانە ئەو گەشتانەی کە لەلایەن یوجین ئۆرماندی (چایکۆڤسکی، لە فیلادلفیا) و جۆرج سێل (سیبێلیۆس، لە ١٥،١٦ و ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٥٥ لە نیویۆرک) بەڕێوەدەبرا. گەڕانەوە بۆ ئەوروپا، لە نێوان ساڵانی ١٩٥٤ و ١٩٥٥، تۆماری بۆ کۆنسێرتەکانی لایبەڵی ڤۆکس لەلایەن بێرگ (کۆنسێرتۆی کەمانچە "بۆ یادەوەری فریشتەیەک"، لەگەڵ "کۆنسێرتۆی ژوور" -ڤۆکس پی ئێڵ ٨٦٦٠- کە خەڵاتی "گراند پریکس دو دیسک"ی لە ساڵی ١٩٥٤دا پێبەخشرا)، چایکۆڤسکی، مێندێلسۆن، ستراوینسکی (ڤیۆلین کۆنسێرتو، لەگەڵ "Duo Concertant") و لەگەڵ بەڕێوەبەر جاشا هۆرنشتاین، بارتۆک، بروچ و سیبێلیۆس. تۆمارکردنی کۆنسێرتۆی دووەمی کەمانچەی بارتۆک و سۆناتای کەمانچەی سۆلۆ -Vox PL 9020- خەڵاتی "باشترین تۆماری ساڵ"ی لە نیویۆرک هیرالد تریبیون وەرگرت لە ساڵی 1955. ... سەرچاوە: وتارێکی "Ivry Gitlis" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.