Olivier Messiaen

دەربارەی ئەکتەر

ئۆلیڤیێر یوجین پرۆسپێر چارڵز مێسیا (بە ئینگلیزی : Olivier Eugène Prosper ) (١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠٨ - ٢٧ی نیسانی ١٩٩٢) ئاوازدانەر و ئۆرگانیست و باڵندەناسێکی فەرەنسی بووە کە یەکێک بووە لە ئاوازدانەرە سەرەکییەکانی سەدەی بیستەم. مۆسیقای ئەو لە ڕووی ڕیتمییەوە ئاڵۆزە؛ بە شێوەیەکی هارمۆنی و مێلۆدی سیستەمێک بەکاردەهێنێت کە ناوی لێنابوو شێوازەکانی گواستنەوەی سنووردار، کە لە سیستەمەکانی ماددە کە بەهۆی پێکهاتە و ئیمپرۆڤیزەکردنی سەرەتاییەوە دروستکراون، وەریگرتووە. مۆسیقای بۆ ئەنسەمبڵی ژوور و ئۆرکێسترا، مۆسیقای دەنگی، هەروەها بۆ ئۆرگ و پیانۆی سۆڵۆ نووسیوە، هەروەها تاقیکردنەوەی بەکارهێنانی ئامێرە ئەلیکترۆنییە ڕۆمانسیەکانی کردووە کە لە تەمەنی ژیانیدا لە ئەوروپا پەرەی پێدراوە. مێسیەن لە تەمەنی ١١ ساڵیدا هاتە ناو کۆنسێرڤاتۆری پاریس و لەلای پۆڵ دوکاس، مۆریس ئیمانوێل، چارڵز ماری ویدۆر و مارسێل دوپرێ و چەندین کەسی دیکە خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٩٣١ لە ئیگلیز دی لا سانت ترینیتی پاریس وەک ئۆرگانیست دەستنیشانکرا، پۆستەکەی بۆ ماوەی ٦١ ساڵ تا کۆچی دوایی کرد. لە ساڵانی ١٩٣٠ لە قوتابخانەی سکۆلا کانتۆرۆم دی پاریس وانەبێژ بووە. دوای ڕووخانی فەرەنسا لە ساڵی ١٩٤٠، مێسیەن بۆ ماوەی نۆ مانگ لە کەمپی دیلەکانی جەنگی ئەڵمانی ستالاگی هەشتەم-ئە زیندانی کرا، لەوێدا ئاوازەکەی خۆی بەناوی Quatuor pour la fin du temps ("کوارتێت بۆ کۆتایی کات") بۆ ئەو چوار ئامێرەی کە لە زیندانەکەدا بەردەست بوون- پیانۆ، کەمانچە، چەلۆ و کلارێنێت. ئەم پارچە پارچەیە بۆ یەکەمجار لەلایەن مەسیەن و هاوڕێ زیندانییەکانەوە بۆ ئامادەبووانێکی زیندانییەکان و پاسەوانانی زیندان پێشکەشکرا. هەر زوو دوای ئازادبوونی لە ساڵی ١٩٤١ وەک پرۆفیسۆری هارمۆنی و لە ساڵی ١٩٦٦ لە کۆنسێرڤاتۆری پاریس وەک پرۆفیسۆری ئاوازدانان دەستنیشانکرا، ئەو پۆستانەی کە تا خانەنشینبوونی لە ساڵی ١٩٧٨دا بەدەستی هێنا، زۆرێک لە قوتابییە دیارەکانی بریتی بوون لە یانیس زیناکیس، جۆرج بنیامین، ئەلێکساندەر گۆهر، پیێر بۆلێز، تریستان مورایل، کارلهاینز ستۆکهاوسن و یڤۆن لۆریۆد کە بوو بە هاوسەری دووەمی. مێسیەن هەستی بە ڕەنگەکان دەکرد کاتێک گوێی لە هەندێک ئاکۆردی مۆسیقا بوو (دیاردەیەک کە بە سینەستێزیای ناسراوە)؛ بە وتەی ئەو، تێکەڵکردنی ئەم ڕەنگانە لە پرۆسەی پێکهاتنیدا گرنگ بووە. گەشتێکی زۆری کردووە و بەرهەمەکانی نووسیوە کە لە کاریگەرییە جۆراوجۆرەکانەوە ئیلهامیان وەرگرتووە، لەوانە مۆسیقای ژاپۆنی، دیمەنی کانیۆنی برایس لە ویلایەتی یوتا و ژیانی سانت فرانسیسی ئاسیسی. بۆ ماوەیەکی کورت مێسیەن تاقیکردنەوەی لەسەر ئەو پارامێتریزەکردنە کرد کە پەیوەندی بە "سیریالیزمی کۆی گشتی"ەوە هەیە، لەو بوارەدا زۆرجار وەک داهێنەرێک ئاماژەی پێدەکرێت. شێوازەکەی زۆرێک لە کاریگەرییە مۆسیقییە جیهانییەکانی وەکو گامێلانی ئەندەنوسیا هەڵمژی (زۆرجار زەربەی کۆکراوە لە بەرهەمە ئۆرکێستراییەکانیدا بە شێوەیەکی بەرچاو دەردەکەوێت). گۆرانی باڵندەکانی بە سەرنجڕاکێش دەزانی، گۆرانی باڵندەکانی لە سەرانسەری جیهاندا تۆمار دەکرد و نووسینەوەی گۆرانی باڵندەکانی لە مۆسیقاکەیدا جێگیر کرد. بەکارهێنانی داهێنەرانە لە ڕەنگ، چەمکی پەیوەندی نێوان کات و مۆسیقا و بەکارهێنانی گۆرانی باڵندە لەو تایبەتمەندیانەن کە مۆسیقای مێسیەن جیاواز دەکەن. ... سەرچاوە: بابەتی "Olivier Messiaen" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.