Ken Dodd

دەربارەی ئەکتەر

سێر کینێس ئارسەر دۆد لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٢٧ لە خانوویەکی کێڵگەیی پێشوو لە شاری نۆتی ئاش کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی لیڤەرپوول لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان ئارسەر دۆد و سارا (لەدایکبووی گرای)؛ کە دایک و باوکی لەوێ دەژیا. برایەکی گەورەی هەبوو بە ناوی ویلیام و خوشکێکی بچووکی هەبوو بە ناوی جۆن. چووە قوتابخانەی نۆتی ئاش و لە کۆری کڵێسای ناوخۆیی کڵێسای سانت جۆن، نۆتی ئاش گۆرانی وت. دەبوو بە درێژایی ژیانی لە نۆتی ئاش بژی، لەو ماڵەدا بمرێت کە تێیدا لەدایکبووە، زۆرجاریش ئاماژەی بە ناوچەکە دەکرد- هەروەها "کانە ئەفسانەییەکانی جام بوتی" و "کێڵگەی پودینگی ڕەش"- لە کردەوەکەیدا. پاشان لە قوتابخانەی ئامادەیی هۆڵت خوێندوویەتی، کە قوتابخانەیەکی ڕێزمانە لە شاری چیلدواڵ لە ویلایەتی لیڤەرپوول، بەڵام لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا جێی هێشتووە و لەلای باوکی کاردەکات کە بازرگانی خەڵوزە. لە دەوروبەری ئەم کاتەدا دوای بینینی ڕیکلامێک لە کۆمیکێکدا، حەزی لە بازرگانی نمایش بوو: "مامۆستاکانت گێل بکە، هاوڕێکانت سەرسام بکە- 6d بە مۆر بنێرە و ببە بە قسەخۆش!" و ناردنی بۆ کتێبەکە. زۆری نەخایاند باوکی دامێنی پزیشکی ناوپۆشی بۆ کڕی و کێن ناوی لێنا چارلی براون. لە خانەی هەتیوەکانی ناوچەکە دەستی بە کات بەسەربردن کرد، پاشان لە ئاهەنگەکانی تری کۆمەڵایەتی ناوخۆییدا. ددانە جیاوازە چەقۆکێشەکانی لە ئەنجامی ڕووداوێکی پاسکیلسواری بووە، دوای ئەوەی کۆمەڵێک هاوڕێی قوتابخانە بوێری ئەوەیان پێدا کە بە چاوی داخراوەوە پاسکیل لێبخوڕێت. لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا دەستی بە کاری فرۆشیاری گەشتیاری کردووە و ڤانەکەی کارەکەی بەکاردەهێنێت بۆ گەشتکردن بۆ یانەکانی کۆمیدی لە ئێواراندا. لە تەمەنی ٢٦ ساڵیدا پشوویەکی گەورەی بەدەستهێنا کاتێک لە ئەیلوولی ١٩٥٤ یەکەم جار لە بواری نمایشی پیشەگەریدا وەک پرۆفیسۆر یافل چاکلبوتی، ئۆپێراتیک تێنۆر و سۆسیس نۆتەر لە ئیمپراتۆریەتی نۆتینگام دەرکەوت. دواتر وتی "باشە لانیکەم بوکیان لێ نەکردم". بەردەوام بوو لە گەشتکردن بۆ شانۆ جۆراوجۆرەکان لە سەرەوە و خوارەوەی بەریتانیا و لە ساڵی ١٩٥٥ لە بلاکپوڵ دەرکەوت، لەوێ لە ساڵی دواتردا بەشداری لە فیلمی Let's Have Fun کرد. نمایشەکەی لە دەرچەی ناوەندی بەشێک بوو لە پێداچوونەوەیەکی کۆمیدی لەگەڵ جیمی جەیمس و کۆمپانیا. هەروەها لە هەمان پڕۆژە یاسادا جیمی کلیتێرۆ و ڕۆی کاستڵ بوون. دۆد بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٨ لە بلاکپوول پلەی یەکەمی بەدەستهێنا. دۆد بە "دواین یاریزانی گەورەی هۆڵی مۆسیقا" وەسف کرا. شێوازی کۆمیدی ستاند ئاپەکەی خێرا بوو و پشتی بە گەیاندنی خێرای نوکتەی یەک لاینەری بەستبوو. ئاماژەی بەوەشکردووە، کاریگەرییە کۆمیدییەکانی بریتین لە کۆمیدییە کۆمیدییەکانی دیکەی لیڤەرپوول وەک ئارسەر ئاسکی، ڕۆب ویلتۆن، تۆمی هاندلی و "چیکی چەپی" لە برایتۆن، ماکس میلەر. ئەو کۆمیدیای بە گۆرانی ناوبەناو، چ جدی و گاڵتەجاڕانە، بە دەنگێکی باریتۆنی سووک و ورد و ناتەبا و بە تایبەتمەندییە ڕەسەنەکەی خۆی، ڤێنتریلۆکیزم، لە نێوان خۆیدا دەبەستەوە. بەشێک لە ئەکتەری شانۆیی ئەو پیاوە دیدییەکانی تێدابوو ("دیدی" کە زمانی زگماکی ناوخۆییە بۆ "بچووک"). سەرەتا گاڵتەیەکی نەبینراو کە وەک بەشێک لە خەیاڵی دۆد بیری لێکرایەوە، دواتر لەسەر شانۆ دەرکەوتن، بەزۆری لەلایەن منداڵانەوە ڕۆڵی تێدا دەگێڕدرا. دۆد بە شێوەیەکی سەرەکی وەک کۆمیدییەکی تاکە کەسی کاری کردووە، لەنێویاندا لە ژمارەیەک بەرنامەی تەلەفزیۆنی و ڕادیۆیی کە بە هەمان ناوەوە بوون و چەندین جار لە بەرنامەی زیندووکردنەوەی هۆڵی مۆسیقای بی بی سی تیڤی، ڕۆژە کۆنەکانی باش، دەرکەوتووە. هەرچەندە حەزی لە پێکەنینکردنی خەڵک بوو، بەڵام خوێندکارێکی جدی بوو لە بواری کۆمیدیا و مێژوودا و حەزی لە شیکارییەکانی زیگمۆند فرۆید و هێنری بێرگسۆن بوو بۆ نوکتە. ناوبەناو لە ڕۆڵی دراماتیکدا دەرکەوت، لەوانە مالڤۆلیۆ لە فیلمی دوانزەهەمین شەوی ویلیام شکسپیر لەسەر شانۆ لە لیڤەرپوول لە ساڵی ١٩٧١؛ لە تەلەفزیۆن لە ڕۆڵی کامێرایی 'The Tollmaster' لە چیرۆکی دکتۆر کێ لە ساڵی ١٩٨٧ Delta and the Bannermen.