Claude Lévi-Strauss

دەربارەی ئەکتەر

کلۆد لیڤی-ستراوس (بە ئینگلیزی : Claude Lévi-Strauss ) (٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٠٨ - ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩) ئەنترۆپۆلۆژیست و ئێتنۆلۆژیستێکی فەرەنسی بووە، لە بەلجیکا لە دایک و باوکێکی فەرەنسی-جوولەک کە لە شاری بروکسێل دەژیا، لەدایکبووە، کە کارەکانی کلیلی پەرەپێدانی تیۆرییەکانی پێکهاتەگەرایی و ئەنترۆپۆلۆژیای پێکهاتەیی بووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٥٩ بۆ ١٩٨٢ سەرۆکایەتی ئەنترۆپۆلۆژیای کۆمەڵایەتی لە کۆلێژی فەرەنسا وەرگرتووە، لە ساڵی ١٩٧٣ بە ئەندامی ئەکادیمیای فەرەنسا هەڵبژێردراوە و ئەندامی قوتابخانەی توێژینەوەی پێشکەوتوو بووە لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان لە پاریس. چەندین ڕێزلێنانی لە زانکۆ و دامەزراوەکانی سەرتاسەری جیهان وەرگرتووە. لیڤی ستراوس پێی وابوو کە عەقڵی "دڕندە" هەمان پێکهاتەکانی عەقڵی "شارستانی"ی هەیە و تایبەتمەندییەکانی مرۆڤ لە هەموو شوێنێکدا وەک یەکن. ئەم تێبینیانە لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا گەیشتە لوتکە بەناوی Tristes Tropiques (1955) کە پێگەی ئەوی وەک یەکێک لە کەسایەتییە ناوەندییەکانی قوتابخانەی بیری پێکهاتەگەرایی دامەزراند. هاوکات لەگەڵ کۆمەڵناسی، بیرۆکەکانی گەیشتە زۆر بوار لە زانستە مرۆییەکان، لەوانەش فەلسەفە. پێکهاتەگەرایی بە "گەڕان بەدوای شێوازە بنەڕەتییەکانی بیرکردنەوە لە هەموو جۆرەکانی چالاکیی مرۆڤدا" پێناسە کراوە. خەڵاتی نێودەوڵەتی نۆنینۆ لە ساڵی ١٩٨٦ لە ئیتاڵیا بەدەستهێنا. گوستاڤ کلۆد لیڤی ستراوس لە ساڵی ١٩٠٨ لە دایک و باوکێکی فەرەنسی-جولەکە (کە بوونەتە ئەگنۆستیک) لەدایکبووە کە لەو کاتەدا لە برۆکسل دەژیا، باوکی وەک نیگارکێشی پۆرترێت کاردەکات. لە پاریس گەورە بووە، لە شەقامێکی ناوچەی ١٦ی ئاست بەرزدا دەژیا کە ناوی هونەرمەند کلۆد لۆرین بووە، کە سەرسام بووە بە کارەکانی و دواتر لەسەری نووسیوە. لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا، لە تەمەنی ٦ تا ١٠ ساڵیدا، لەگەڵ باپیرەی لە لای دایکیەوە ژیاوە، کە حاخامەکەی (کەنیسەی) ڤێرسای بووە. سەرەڕای ژینگەی ئایینی لە سەرەتاوە، کلۆد لیڤی ستراوس لانیکەم لە ژیانی گەورەییدا، بێدین یان ئەگنۆستیک بووە. لە ساڵی ١٩١٨ تا ١٩٢٥ لە قوتابخانەی ناوەندی لیسی یانسۆن دی سایلی خوێندوویەتی، لە مانگی حوزەیرانی ١٩٢٥ (تەمەن ١٦ ساڵ) بڕوانامەی بەکالۆریۆسی وەرگرتووە. لە ساڵی کۆتایی ژیانیدا (١٩٢٤)، بە فەلسەفە ئاشنا بوو، لەوانەش بەرهەمەکانی مارکس[پێویستی بە وەرگێڕان] و کانت و دەستی کرد بە گواستنەوە بۆ چەپی سیاسی (بەڵام بە پێچەوانەی زۆرێک لە سۆسیالیستەکانی دیکە، هەرگیز نەبووە کۆمۆنیست). لە ساڵی ١٩٢٥ەوە دوو ساڵی داهاتوو لە قوتابخانەی بەناوبانگی لیسی کۆندۆرسێت بەسەر برد و خۆی بۆ تاقیکردنەوەی وەرگرتن لە زانکۆی ئیکۆل نۆرماڵ سوپەریۆر کە زۆر هەڵبژێردراو بوو. بەڵام بە هۆکارێک کە بە تەواوی ڕوون نییە، بڕیاریدا تاقیکردنەوەکە ئەنجام نەدات. ساڵی 1926 چووەتە شاری سۆربۆن لە پاریس و خوێندنی یاسا و فەلسەفە و هەروەها خەریکی سیاسەت و چالاکی سۆسیالیستی بووە. لە ساڵی ١٩٢٩دا فەلسەفەی هەڵبژارد لەبری یاسا (کە بە بێزارکەری زانی)، لە ساڵی ١٩٣٠ تا ١٩٣١ سیاسەتی خستە لایەک بۆ ئەوەی سەرنجی لەسەر ئامادەکاری بۆ کۆکردنەوەی فەلسەفە بێت، بۆ ئەوەی ببێتە پرۆفیسۆر. لە ساڵی ١٩٣١دا لە پلەی سێیەمدا هات و بچووکترینی پۆلەکەی بوو لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا، لەم کاتەدا خەمۆکی گەورە فەرەنسای گرتبووەوە و لیڤی ستراوس خۆی بینی کە پێویستی بە دابینکردنی نەک تەنها بۆ خۆی، بەڵکو پێویستی بە دابینکردنی پێداویستییەکانی دایک و باوکی هەیە. لە ساڵی ١٩٣٥، دوای چەند ساڵێک لە وانەوتنەوە لە قوتابخانەی ناوەندی، لە کۆتا خولەکدا ئۆفەرێکی وەرگرت بۆ ئەوەی بەشێک بێت لە ئەرکێکی کولتووری فەرەنسی بۆ بەرازیل کە تێیدا وەک پرۆفیسۆری سەردانیکەری کۆمەڵناسی لە زانکۆی ساوپاولۆ خزمەت دەکات لە کاتێکدا هاوسەرەکەی ئەوکات، دینا، وەک پرۆفیسۆری سەردانیکەری ئێتنۆلۆژی کاری دەکرد. ... سەرچاوە: وتارێکی "Claude Lévi-Strauss" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.