Helmut Qualtinger

دەربارەی ئەکتەر

هێلموت کوالتینگەر لە شاری ڤیەنای پایتەختی نەمسا لەدایک بووە. سەرەتا پزیشکی خوێندووە، بەڵام وازی لە زانکۆ هێناوە بۆ ئەوەی ببێتە پەیامنێری ڕۆژنامە و ڕەخنەگری فیلم بۆ ڕۆژنامە ناوخۆییەکان، لە هەمان کاتدا دەستی کردووە بە نووسینی دەق بۆ نمایشی کابارێ و شانۆگەرییە شانۆییەکان. کوالتینگەر بۆ یەکەمجار وەک ئەکتەر لە شانۆیەکی خوێندکاران دەرکەوت و وەک خوێندکاری میوان بەشداری سیمیناری ماکس ڕینهارت کرد. لە ساڵی ١٩٤٧ەوە لە نمایشەکانی کابارێدا دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٤٩ یەکەم شانۆگەری شانۆیی کوالتینگەر بە ناوی Jugend vor den Schranken لە شاری گراز نمایشکرا. تا ساڵی ١٩٦٠، کوالتینگەر هاوکاری لە بەرنامە جیاوازەکانی کابارەدا لەگەڵ تیپی نامێنلۆسن کرد کە پێکهاتبوو لە گێرهارد برۆنەر، کارل مێرز، لویس مارتینی، پیتەر ویهل، جۆرج کرێیسلەر و مایکل کیلمان. کوالتینگەر بە نوکتەی پراکتیکی بەناوبانگ بوو. لە ساڵی ١٩٥١دا توانی ڕاپۆرتێکی درۆ لە چەند ڕۆژنامەیەکدا بڵاوبکاتەوە کە سەردانێکی شاعیرێکی بەناوبانگی ئینویت (خەیاڵی) بە ناوی کۆبوک (نووسەری "ئیگلۆی سووتاو" بۆ ڤیەنا ڕاگەیاند). بەڵام ئەو پەیامنێرانەی لە وێستگەی شەمەندەفەرەکە کۆبوونەوە، دەبوو شایەتحاڵی ئەوە بن کە کوالتینگەر بە پاڵتۆ و کەپڵێکی پڕ لە پەڕەوە لە شەمەندەفەرەکەوە هەنگاو بنێت. لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە "یەکەم سەرنجەکانی لە ڤیەنا"، "شاعیری ئینوییت" بە زاراوەی فراوانی ڤیەننا، "Haaaßis'sdo - [لێرە گەرمە]" سەرنجی دا. شانۆنامەی کورتی تاک کەسی دێر هێر کارل کە لەلایەن کوالتینگەر و کارل مێرزەوە نووسراوە و لە ساڵی ١٩٦١ لەلایەن کوالتینگەرەوە پێشکەش کراوە، نووسەرەکەی لە سەرانسەری وڵاتانی ئەڵمانی زماندا ناساندووە. "هێر کارل"، کارمەندێکی دوکانی خواردن، چیرۆکی ژیانی خۆی بۆ هاوکارێکی خەیاڵی دەگێڕێتەوە - لە ڕۆژانی ئیمپراتۆریەتی هابسبورگ، کۆماری یەکەمی نەمسا، ڕژێمی نەمسایی کە بەرەو ئەنشلۆس (لکاندنی) لەلایەن ئەڵمانیای نازییەوە، جەنگی جیهانی دووەم و دواجار داگیرکردنی سەربازی لەلایەن هێزەکانی هاوپەیمانانەوە لە ساڵانی ١٩٥٠دا دەبینرێت کە هەلپەرستێکی نموونەییە. وێناکردنی ئەو هاوکارە بچووکە بۆرژوازییە نازییە لەلایەن کوالتینگەرەوە لە کاتێکدا بوو کە تازە "ئاسایی" گەڕێنرابووەوە و تێوەگلانی نەمساییەکان لە بزووتنەوەی نازیدا بچووک دەکرایەوە و "لەبیر دەکرا"، ئەمەش وایکردبوو کە چەندین دوژمن بۆ نووسەرەکە بن، تەنانەت هەڕەشەی کوشتنی بێناویان لێدەکرا. لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، کوالتینگەر زۆرجار خوێندنەوەکانی دەقەکانی خۆی و دەقەکانی دیکەی پێشکەش دەکرد، لەوانەش بەشێک لە کتێبی Mein Kampf ی ئەدۆلف هیتلەر و Die letzten Tage der Menschheit (دوا ڕۆژانی مرۆڤایەتی)ی کارل کراوس. ئەم خوێندنەوەیانە زۆر بەناوبانگ بوون و لە ئەنجامدا چەندین تۆمار بڵاوکرانەوە. کوالتینگەر بەشێکی بێشوماری شانۆ و تەلەفزیۆنی و فیلمی بینی، دوایین دەرکەوتنی لە فیلمی ناوی گوڵ لە ساڵی ١٩٨٦ لەگەڵ شۆن کۆنری ئەنجامدا. کوالتینگەر لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٨٦ لە ڤیەنا کۆچی دوایی کرد، بەهۆی نەخۆشی جگەرەوە. لە ویکیپیدیا، ئینسایکلۆپیدیای ئازاد