Elia Kazan

دەربارەی ئەکتەر

ئیلیا کازان (بە ئینگلیزی : Elia Kazan ) (٧ی ئەیلوولی ١٩٠٩، قەیسەری – ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٣) دەرهێنەر و ئەکتەری یۆنانی-ئەمریکی بووە، بە "یەکێک لە دەرهێنەرە بەڕێز و کاریگەرەکانی مێژووی برادۆی و هۆلیوود" وەسف کراوە. هەروەها بەرهەمی هێناوە، و سیناریۆ و ڕۆمانی نووسیوە. لە قەیسەری لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانی لە دایک و باوکێکی یۆنانی لەدایکبوون، لە تەمەنی چوار ساڵیدا کۆچیان کردووە بۆ نیویۆرک. دوای دوو ساڵ لە خوێندنی نواندن لە زانکۆی یێڵ، بۆ ماوەی هەشت ساڵ بە شێوەیەکی پیشەیی ڕۆڵی گێڕا، پێش ئەوەی ببێتە دەرهێنەری شانۆ و فیلم. کازان لە ساڵی ١٩٣٢ شانۆی گروپی کاریگەر و لە ساڵی ١٩٤٧ ستۆدیۆی ئەکتەران دامەزراند و لەگەڵ لی ستراسبێرگ نواندنی میتۆدیان بە شانۆ و سینەمای ئەمریکی وەک فۆرمێکی نوێی خۆدەربڕین و "ریالیزم"ی دەروونی ناساند. بەهۆی ئەوەی خۆی بۆ ماوەی هەشت ساڵ ئەکتەر بووە، هەستیاری و تێگەیشتن لە پرۆسەی نواندن هێنایە ئاراوە، دواتر بە "دەرهێنەری ئەکتەر"ی ئایدیاڵ دادەنرا. خۆی تەنها لە چەند فیلمێکدا ڕۆڵی گێڕاوە، لەوانە فیلمی City for Conquest (1940)، شانبەشانی جەیمس کاگنی. بە گشتی کازان کاریگەری لەسەر فیلمەکانی ساڵانی ١٩٥٠ و شەستەکان هەبووە بەهۆی ڕاکردنی بابەتەکانی وروژێنەر و پرس-بزوێنەر و نواندنەوە. جگە لەوەش، براندی تایبەتی سینەمای ئەو، کە شوێنی ڕاستەقینە لەسەر سێتەکان، نەناسراوەکان لەسەر ئەستێرەکان و ڕیالیزم بەسەر ژانرە گونجاوەکاندا بەکاردەهێنا، لە ساڵانی شەستەکاندا کاریگەری لەسەر تەواوی نەوەیەکی سینەماکاری سەربەخۆ سەلماند. نووسەری فیلم ئیان فریر لە کۆتاییدا دەڵێت "ئەگەر دەستکەوتەکانی بەهۆی مشتومڕی سیاسییەوە پەڵەدار بن، ئەوا ئەو قەرزەی هۆلیوود - و ئەکتەرەکانی هەموو شوێنێک - قەرزاری ئەون، زۆر گەورەیە". لە ساڵی ٢٠١٠ مارتن سکۆرسێزی هاوبەشی دەرهێنانی فیلمی بەڵگەنامەیی بە ناوی نامەیەک بۆ ئیلیا کرد وەک ڕێزلێنانێکی کەسی بۆ کازان، کە وەک ئیلهامبەخشی بوون بە سینەماکار دەزانێت.