Ibrahim Jalal

دەربارەی ئەکتەر

لە ساڵی 1923 لە ناوچەی ئەلئەعزەمیەی بەغدا لەدایک بووە، پێش ئەوەی ببێتە هونەرمەندێکی ناسراو، ناوبانگێکی زۆری لە بواری وەرزشدا بەدەستهێناوە. پاڵەوانێتی عێراقی لە بۆکسێنی کێشی پەڕ (1938-1939)، بازدانی فراوان (1940-1941) و فڕێدانی دیسکس (1943-1944) بەدەستهێنا. لەگەڵ تەواوکردنی بەشی نواندن لە پەیمانگای هونەرە جوانەکان لە ساڵی ١٩٤٥، بە باوەشی کراوە هاتە ناو گۆڕەپانی هونەری. لە فیلمەکانی وەک "القاهیرە - بەغدا" لە دەرهێنانی ئەحمەد بەدرخانی میسری، "عەلیە و عیسام" لە دەرهێنانی ئەندرێ چیکەتانی فەرەنسی و فیلمی "لەیلا لە عێراق" کە لە دەرهێنانی ئەحمەد کامێل مورسی میسری بووە. لە ساڵی ١٩٤٨ بە هاوکاری عەبدولجەبار تۆفیق و لی دەرهێنەری شانۆگەری "شوهادە ئەلوەتانیە" بووە، کە لەلایەن تیپی جەماوەری بۆ نواندن پێشکەشکرا، کە باشترین بەهرەمەندەکانی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی ناوەڕاستی چلەکانی لەخۆگرتبوو. لە ساڵی ١٩٥٣ گەشتێکی کرد بۆ ئیتاڵیا، چێژ لە سکۆلەرشیپ وەرگرت بۆ خوێندن لە پەیمانگای سینەمای تاقیکاری لە ڕۆما. بەڵام ئەم سکۆلەرشیپە بە خێرایی وەرگیرا و ناچاری کرد لە ساڵی ١٩٥٤ وەک مامۆستا لە پەیمانگای هونەرە جوانەکان بگەڕێتەوە و سەرۆکی گروپی شانۆی هونەری مۆدێرن بوو کە لە ساڵی ١٩٥٢ دامەزراند، لە ناوەڕاستی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا وەک یاریدەدەری دەرهێنەر لە فیلمی "کێ بەرپرسیارە؟" کاری کردووە. لەلایەن دەرهێنەر عەبدولجەبار لی و "سەعید ئەفەندی" لە دەرهێنەر کامیران حەسەنی. پاشان گەشتی کرد بۆ ئەمریکا، لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ساڵی ١٩٦١ و بڕوانامەی ماستەر لە ساڵی ١٩٦٣ لە پەیمانگای تەکنیکی سەر بە زانکۆی شیکاگۆ بەدەستهێنا. له گه ڵ گه ڕانه وه ی بۆ به غدا، له بواره کانی شانۆ، سینه ما، ته له فزیۆن و ڕادیۆ درێژه ی به چالاکییه هونه ڕییه کانی دا، هه ڕوه ها له په یمانگه ی هونه ڕه جوانه کان و دواتریش له ئه کادیمیای هونه ڕه جوانه کان وانه وتنه وه . لە فیلمی "شەیف خەیر" لە دەرهێنانی محەمەد شوکری جەمیل ڕۆڵی گێڕاوە و بووە بە دەرهێنەری هونەری بۆ فیلمی "الحریس"، لە دەرهێنانی هونەرمەندی کۆچکردوو خەلیل شەوقی و بەرهەمهێنانی ئەلیوم فیلمز. هەروەها دەرهێنانی فیلمی "الراس"ی دەرهێنەر فەیسەڵ ئەلیاسیری، "سەنوات العمر"ی دەرهێنەر جەعفەر عەلی، "ئەلئەسوار" لە دەرهێنەر محەمەد شوکری جەمیل، و "الئەیام التویلە" لە دەرهێنەر تۆفیق ساڵح. ناوبراو بە سەرۆکی سەندیکای هونەرمەندان هەڵبژێردرا و لەگەڵ ستافی فیلمی "ئەلئەسوار" کە خەڵاتی "شمشێری دیمەشقی زێڕین"ی لە ساڵی ١٩٧٩ لەلایەن سەرۆکی دەوڵەتەوە بەدەستهێنا، هەروەها لە ساڵی ١٩٧٤ وەک کەسایەتییەکی شانۆیی پێشەنگ و کاریگەر لە ئاهەنگەکانی بەغدا بۆ ڕۆژی جیهانی شانۆ ڕێزی لێگیرا. هەروەها لە فیلمەکانی وەک "فاعیق یەتزاوگ" و "الفارس وال جەبەل" لە دەرهێنانی محەمەد شوکری جەمیل، دواجاریش لە فیلمی تەلەفزیۆنی "دوا ماڵئاوایی" لە دەرهێنانی جەمال عەبدولجاسم بەشداری کردووە. بە فیلمی "حەمەد و حەمود" کە گۆرانیبێژان حسێن نما و ئەحمەد نما ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن و هەڵبژاردەیەک لە ئەستێرەکانی هونەری عێراقی، دەستی بە دەرهێنانی سینەمایی کردووە. بەشێک لە شانۆنامە دیارەکانی بریتین لە "مەقامەت ئەبی الوارد"، "البەیک والسەیق"، "الملحمە الشعبیە"، "ئەنی ئومماک یا شاکر"، "ئەقدات هیمار"، "التوفان"، "ئەلئەسواد وال ئەبیاد" و "المتەنبی". دوا شانۆگەرییەکەی "الشێخ والغانیە" بوو، پێش مردنی. ڕاستەوخۆ دوای تەواوکردنی دوا دیمەنەکانی کارە تەلەفزیۆنییەکەی، فیلمی "دوا ماڵئاوایی"، لە ساڵی ١٩٩١ دوای شەڕکردن لەگەڵ نەخۆشی کۆچی دوایی کرد.