Alla Rakha

دەربارەی ئەکتەر

ئوستاد ئاللا ڕاخا قوڕەشی (بە ئینگلیزی : Ustad Alla Rakha Qureshi ) (٢٩ی نیسانی ١٩١٩ – ٣ی شوباتی ٢٠٠٠) کە بە ئاڵا ڕاخا ناسراوە، تەبلاژەنێکی هیندی بووە و تایبەت بووە بە مۆسیقای کلاسیکی هیندستانی. ئەو هاوڕێیەتییەکی بەردەوامی سیتارژەن پاندیت ڕاڤی شەنکار بووە و تا ڕادەیەکی زۆر بەرپرسیار بووە لە ناساندنی تابلا بە بینەرانی ڕۆژئاوا. ئوستاد ئالاراخا خان قوڕەشی (بە ئینگلیزی : Ustad Allarakha Khan Qureshi ) (٢٩ی نیسانی ١٩١٩ – ٣ی شوباتی ٢٠٠٠) لە گوندی غەگوال (لە ناوچەی ئەمڕۆی سامبا) جامو، جامو و کشمیر لەدایکبووە. زمانی دایکی دۆگری بووە و خێزانەکەی دۆگرای موسڵمان بوون، هەرچەندە زۆربەی خێڵی دۆگرەکانی دەوروبەریان هیندۆس بوون. ئوستاد ئاللاراخا لە کێڵگەیەکدا گەورە بووە، هەمیشە سەرسامی بووە بە مۆسیقا، ستایشی ئەو مۆسیقاژەنە گەشتیارانەی دەکرد کە ناوبەناو دەرفەتی ئەوەی بۆ دەڕەخسێت شایەتحاڵی بێت. باوکی، لەو کاتەدا، بە چاوی سووک سەیری گۆرانی وتن یان فێربوونی ژەنینی ئامێرێکی مۆسیقای دەکرد وەک پیشەیەک بۆ کوڕەکەی، بەهۆی سەرچاوەی خێزانەکەی وەک دۆگرەکانی جامو. ئوستاد ئاڵا ڕاخا لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا لە ماڵەوە هەڵاتووە بۆ ئەوەی لەگەڵ مامی لە شاری گورداسپووری نزیک لە ماڵەوە بمێنێتەوە بۆ ئەوەی بەدوای خولیای مۆسیقای خۆیدا بگەڕێت. ئەو کوڕە گەنجە ئیرادەدارە بە دۆزینەوەی چانسی کەم بۆ خۆڕازاندنەوە و قەدرزانی، لە ماڵەوە ڕایکرد، لەگەڵ میان کادر باکش لە غارانای پەنجابی یاریزانانی تەبلا دەستی بە مەشقەکانی تەبلا کرد. میان قادر بەخش کە هیچ کوڕێکی نەبوو، بە فەرمی ئاڵا ڕاخای بەخێو کرد و بە بەرپرسی داهاتووی غارانای پەنجاب لە تەبلاژەنەکان ناوی برد. هەروەها ڕاهێنانی دەنگی لە مۆسیقای کلاسیک و ڕاگ ڤیدیا لە ژێر دەستی ئوستاد ئاشیق عەلی خان لە غانای پاتیالا وەرگرتووە. ڕێژیمی مەشق و خۆبەخشی ئەو ئەفسانەیی بوو: کاتژمێر بە کاتژمێر مەشقی سەخت و دیسپلینکراو، کە دواتر سوودی هەبوو. لە ساڵی ١٩٤٣ دەستی بە کارکردن کرد بۆ پیشەسازی فیلمی بۆمبای کە لەم ڕۆژانەدا بە بۆلیوود ناسراوە و مۆسیقای بۆ نزیکەی دوو دەیان فیلمی زمانی هیندی و پەنجابی ئامادە کردووە. هاوسەرگیری لەگەڵ باڤی بێگم ئامۆزاکەی کردووە و هاوسەرگیرییەکەیان سێ کوڕی بەناوەکانی زاکر حسێن و فەزڵ قوڕەشی و تۆفیق قوڕەشی بەرهەم هێناوە؛ دوو کچ، خورشید ئاولیا لەدایکبووی قوڕەشی و ڕازیە؛ و نۆ نەوە. هەموویان لە ژیاندا مانەوە جگە لە ڕازیە؛ ئەوە هەواڵی مردنی ڕۆژێک پێشتر بوو کە وا بیردەکرێتەوە کە بووەتە هۆی جەڵتەی دڵی کوشندە. اللە ڕاخا کچی سێیەمی هەبوو بە ناوی ڕوحی بانو کە لە پاکستان لەدایک بووە و پلەی "ئەفسانەیی"ی لە بواری نواندنی تەلەفزیۆنی و فیلمدا بەدەستهێناوە. ئوستاد ئاللاراخا قوڕەشی وەک هاوڕێیەتی لە لاهور دەستی بە کاری هونەری کردووە و دواتر وەک کارمەندی ڕادیۆی ئۆڵ هیندستان، دەهلی لە ساڵی ١٩٣٦ بەڵام دواتر لە ساڵی ١٩٤٠ ڕووی لە بۆمبای کردووە، یەکەم سۆڵۆی تەبلەی وێستگەکەی ژەنیوە و پێگەی ئامێرەکەی بەرزکردەوە لە پرۆسەکەدا. هەر زوو دوای ئەوە، هەروەها دەستی کرد بە ئاوازدانان بۆ فیلمی هیندی مۆسیقا لە ژێر ناوی A. R. Qureshi. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٣ تا ١٩٦٤ بۆ کۆی گشتی ٢٣ فیلم ئاوازی نووسیوە. بەڵام هێشتا وەک هاوڕێیەتی یاری دەکرد، بۆ سۆڵۆیستەکانی وەک بەدە غولام عەلی خان، عەلائەدین خان، ڤیلایات خان، ڤاسانت ڕای، عەلی ئەکبەر خان، و ڕاڤی شەنکار. وەستای ڕێزدار ناوبانگێکی جیهانی بەدەستهێنا وەک سەرۆکی هاوڕێیەتی شەنکار لە کاتی لوتکەی شانکار لە ساڵانی شەستەکاندا، بینەرانی ڕۆژئاوای دڵخۆش کرد بە جادووگەرییە لێدانەکەی، نەک تەنها وەک هاوڕێیەکی نادیار بە کاتی بێ کەموکوڕی و هەستیاری بەڵکو وەک سۆڵۆیستێک کە وەستای ئیمپرۆڤیزەکردن بوو، ئاوازدانەرێکی بەرهەمدار و نمایشکاری کارەبایی بوو. سەرچاوە: بابەتی "Alla Rakha" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.