Henry Fonda

دەربارەی ئەکتەر

هێنری جەینس فۆندا (بە ئینگلیزی : Henry Jaines Fonda ) (١٦ی ئایاری ١٩٠٥ - ١٢ی ئابی ١٩٨٢) ئەکتەرێکی ئەمریکییە و ژیانی پیشەیی پێنج دەیەی لە هۆلیووددا هەبووە. فۆندا وێنەیەکی بەهێز و سەرنجڕاکێشی شاشەی لە چەند فیلمێکدا چاند کە ئێستا بە کلاسیک دادەنرێت، لە دوو پاڵێوراودا یەک خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین ئەکتەری بەدەستهێنا. فۆندا لە سەرەتاوە وەک ئەکتەرێکی برادۆی ناوبانگی خۆی تۆمار کرد و لە ساڵی ١٩٣٥ یەکەم فیلمی لە هۆلیوود دەرکەوت. سەرەتای ژیانی هونەری بە ڕۆڵی تۆم جۆاد لە فیلمی The Grapes of Wrath کە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار لوتکە، کە باس لە خێزانێکی ئۆکلاهۆما دەکات کە لە ساڵانی ١٩٣٠دا ڕوویان لە کالیفۆرنیا کردووە. ئەم فیلمە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە گەورەترین فیلمە ئەمریکییەکان دادەنرێت. لە ساڵی ١٩٤١ لەگەڵ باربارا ستانویک ڕۆڵی سەرەکی بینی لە فیلمی کلاسیکی کۆمیدی سکروبۆڵی The Lady Eve. کۆتایی بە خزمەتەکەی هێنا لە جەنگی دووەمی جیهانیدا ڕۆڵی ڕۆڵگێڕانی بوو لە دوو فیلمی ڕۆژئاوایی کە زۆر ڕێزیان لێدەگیرا: ڕووداوی ئۆکس-بۆو (١٩٤٣) و مای دارلینگ کلیمنتین (١٩٤٦)، کە دووەمیان لەلایەن جۆن فۆردەوە دەرهێنرا، هەروەها ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی فۆرت ئەپاچی ڕۆژئاوای فۆرد (١٩٤٨)دا بینی. دوای حەوت ساڵ پشوو لە فیلمەکان، کە لەو ماوەیەدا فۆندا سەرنجی لەسەر بەرهەمە شانۆییەکان بوو، لەگەڵ ئەنسەمبڵی بەلەمی جەنگی جەنگی دووەمی جیهانی میستەر ڕۆبەرتس (١٩٥٥) گەڕایەوە. لە ساڵی ١٩٥٧ ڕۆڵی سوێندخواردنی ژمارە ٨ ڕۆڵی سوێندخواردنی گرت، کە سوێندخواردنی ڕاگرتبوو، لە فیلمی ١٢ پیاوی توڕە. فۆندا کە هاوکارە بەرهەمهێنەرەکانیش بووە، خەڵاتی بافتا بۆ باشترین ئەکتەری بیانی بەدەستهێنا. دواتر لە ژیانی هونەریدا، فۆندا ڕۆیشت بۆ ڕۆڵی تاریکتر، وەک خراپەکار لە داستانی جارێک لە ڕۆژئاوا (١٩٦٨)، کەم نرخ و نائومێدی لە بۆکس ئۆفیسدا لە کاتی بڵاوبوونەوەیدا، بەڵام ئێستا وەک یەکێک لە باشترین وێستێرنەکانی هەموو سەردەمێک دادەنرێت. هەروەها ڕۆڵی سووکتری وەک Yours, Mine and Ours لەگەڵ لوسیل بۆڵدا گێڕاوە، بەڵام زۆرجار ڕۆڵی کەسایەتییە سەربازییە گرنگەکانیش بینیوە، وەک عەقیدێک لە فیلمی Battle of the Bulge (1965)، و دەریاوان نیمیتز لە فیلمی Midway (1976). دواجار خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر لە 54ەمین خەڵاتی ئۆسکاردا بەدەستهێنا بەهۆی کۆتا ڕۆڵی سینەمایی لە فیلمی On Golden Pond (1981) کە هەروەها کاترین هێپبورن و کچەکەی جین فۆندا ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا، بەڵام زۆر نەخۆش بوو بۆ ئەوەی بەشداری ئاهەنگەکە بکات. دوای چەند مانگێک بەهۆی نەخۆشی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.