Yacef Saâdi

دەربارەی ئەکتەر

یاسەف سەعدی (بە ئینگلیزی : Yacef Saâdi ) (٢٠ی ژانویەی ١٩٢٨ - ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١) خەباتکاری سەربەخۆیی جەزائیر بووە، لە کاتی شەڕی سەربەخۆیی وڵاتەکەیدا وەک سەرکردەی بەرەی ڕزگاری نیشتمانی خزمەتی کردووە. دوای جەنگی جەزائیر، یاجەف یارمەتی بەرهەمهێنانی فیلمی (شەڕی جەزائیر)ی سینەماکاری ئیتاڵی گیلۆ پۆنتێکۆرڤۆی داوە (١٩٦٦) کە لەسەر بنەمای یادگارییەکانی باتای جەزائیر دروستکراوە. یاسەف ڕۆڵی کارەکتەرێکی بینی کە مۆدێلی ئەزموونەکانی خۆی وەرگرتبوو (ناوی بە دجەفەر) لە شەڕەکەدا. ژیانی پیشەیی خۆی وەک شاگردی نانەوا دەستی پێکردووە. لە ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە پارتی گەلی جەزائیرەوە کرد کە بزووتنەوەی سەرکەوتنی ئازادییە دیموکراتییەکان (MTLD)ی گرتەوە کە لەوێدا لە باڵی چەکداریدا چالاک بوو، ڕێکخراوی تایبەت لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧ بۆ ١٩٤٩. دوای هەڵوەشاندنەوەی ئۆ ئێس چوو بۆ فەرەنسا و تەنها لە ساڵی ١٩٥٢ گەڕایەوە بۆ جەزائیر و لەوێ لە ساڵی ١٩٥٢ دەستی بە کارەکانی کردەوە وەک نانەوا قەسبە. لە ساڵی ١٩٥٥ لە سەرەتای شەڕی سەربەخۆییدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی FLN کرد پاشان بەرەو سویسرا بەڕێکەوت بۆ ئەرکێکی پەیوەندیکردن لەگەڵ بن بێلا. دەسەڵاتدارانی سویسرا دەریانکرد و لەلایەن پۆلیسی فەرەنسا لە ئۆرلی دەستگیرکرا و گواسترانەوە بۆ جەزائیر و زیندانییان کرد. لە مانگی ئەیلولی ساڵی ١٩٥٥ ئازاد کرا بەو مەرجەی کە DST لە چالاکییەکانی FLN لە جەزائیر ئاگادار بکاتەوە. چووە ژێر زەوی و بووە دەستی ڕاستی سەرۆکی FLN بۆ ناوچەی سەربازی جەزائیر، لاربی بن مهیدی. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٥٦ بوو بە سەرکردەی سەربازی FLN لە ناوچەی ئۆتۆنۆمی جەزائیر و لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٧ دوای مردنی بن مهیدی کە لەلایەن ژەنەڕاڵ ئاوسارێسەوە تیرۆرکرا، جێگەی گرتەوە. لە ٢٤ی ئەیلولی ١٩٥٧ لەلایەن پەرەشوتەکانی فەرەنساوە گیرا و سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا بەڵام دواجار دوای ڕێککەوتنەکانی ئێڤیانی ١٨ی ئازاری ١٩٦٢ ئازادکرا، سەعدی لەلایەن ژەنەڕاڵ دیگۆلەوە لێخۆشبوو، لەگەڵ هەموو ئەوانەی لە جەزائیر مەحکوم بوون بە لەسێدارەدان، لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٥٩، دواتر لە ساڵی ١٩٦٢ سوودمەند بوو لە لێبوردن. لە نزیک بن بێلا، کۆمپانیایەکی بەرهەمهێنانی فیلمی دامەزراند بە ناوی کاسبا فیلمس، کە بە پایتەختی جەزائیر و یوگۆسلاڤیا پارەی بۆ دابین کرد. لە ساڵی ١٩٦٢دا یادەوەرییەکانی شەڕی جەزائیری بڵاوکردەوە، بیرەوەرییەکانی خۆی لەبارەی شەڕەکەوە کە لە کاتی زیندانیکردنیدا نووسیویەتی. لە مانگی تەمموزی ساڵی ١٩٦٣، یاسەف سەعدی لەلایەن ئەحمەد بن بێلا، سەرۆکی ناوەندی نیشتمانی بۆ دۆستایەتی لەگەڵ گەلان (CNAP) دەستنیشانکرا، کە مەبەست لێی بڵاوکردنەوەی دەستکەوتەکانی سۆسیالیزمی جەزائیر بوو لە دەرەوەی وڵات. لە ساڵی ١٩٦٦ لەگەڵ دەرهێنەری ئیتاڵی جیلۆ پۆنتێکۆرڤۆ فیلمی بەناوبانگی “شەڕی جەزائیر”یان بەرهەمهێنا کە خۆی ڕۆڵی تێدا بینی. بۆ ماوەی سێ ساڵ، واتە 1972-1975 وەک سەرۆکی یانەی یو ئێس ئێم ئەلجەزایری جەزائیری دەستنیشانکرا. لە ٦ی ژانویەی ٢٠٠١، سەعدی لەلایەن سەرۆک بوتەفلیقاوە وەک سیناتۆر دەستنیشانکرا لە کۆی ٢٩ دامەزراندن کە بۆی تەرخانکرابوو. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٦دا لەلایەن سەرۆکی کۆمارەوە ئەرکەکەی نوێ نەکرایەوە. بەپێی ڕۆژنامەی لۆ ئێکسپرێسیۆنی جەزائیر، یاسەف سەعدی پەیوەندی پێوەکرا، لە ساڵی ٢٠٠٣، لەلایەن FBI و سی ئای ئەیەوە بە ئامانجی وەرگرتنی ئیلهام لە شەڕە گەریلاکانی. شارستانی لە سەردەمی شەڕی بەناوبانگی جەزائیرەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی بەرخۆدانی عێراق. ڕەتیدەکاتەوە هاوکاری بکات.