Diego Maradona

دەربارەی ئەکتەر

دیێگۆ ئارماندۆ مارادۆنا (بە ئینگلیزی : Diego Armando Maradona ) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئەرجەنتینی و ڕاهێنەرە. بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک یەکێک لە گەورەترین یاریزانەکانی مێژووی وەرزشەکە دادەنرێت، یەکێک بوو لە دوو براوەی هاوبەشی خەڵاتی باشترین یاریزانی سەدەی بیستەمی فیفا. توانای بینین و پاسدان و کۆنترۆڵکردنی تۆپ و دریبڵکردنی مارادۆنا لەگەڵ باڵا بچووکەکەیدا تێکەڵ بوو، ئەمەش ناوەندێکی کێشکردنی نزمی پێبەخشی و ڕێگەی پێدا لە زۆربەی یاریزانەکانی دیکە باشتر مانۆڕ بکات. بوونی و سەرکردایەتیکردنی لە یاریگادا کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاستی گشتی تیپەکەی هەبوو، لەکاتێکدا زۆرجار لەلایەن ئۆپۆزسیۆنەوە بە تایبەتی دەکرا. جگە لە توانا داهێنەرەکانی، خاوەنی چاوی گۆڵ بوو و بە پسپۆڕی لێدانی سزا ناسرابوو. بەهرەمەندێکی پێشوەختە، مارادۆنا نازناوی "ئێل پیبێ دی ئۆرۆ" ("کوڕە زێڕینەکە")ی پێبەخشرا، ناوێک کە بە درێژایی ژیانی پیشەیی لەگەڵیدا چەسپاوە. هەروەها ژیانێکی پڕ لە کێشەی لە دەرەوەی یاریگا هەبووە و لە هەردوو ساڵی ١٩٩١ و ١٩٩٤ بەهۆی بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکانەوە قەدەغە کرا. مارادۆنا یاریزانێکی پێشکەوتوو و لە پلەی کلاسیکی ژمارە 10دا کارەکانی ئەنجامدا، یەکەم یاریزان بوو کە دووجار ڕیکۆردی جیهانی بۆ گواستنەوەی یاریزانان تۆمارکرد: لە ساڵی 1982 کاتێک بە بڕی 5 ملیۆن پاوەند گواسترایەوە بۆ بەرشەلۆنە، لە ساڵی 1984 کاتێک بە بڕی 6.9 ملیۆن پاوەند ڕووی لە ناپۆلی کرد. لە ماوەی یاریکردنی یانەکەیدا بۆ یانەی ئارجەنتینۆس جونیۆرز و بۆکا جونیۆرز و بەرشەلۆنە و ناپۆلی و سیڤیلیە و نیوێڵز ئۆڵد بۆیز یاری کردووە، زۆرترین بەناوبانگە بەهۆی کاتەکانی لە ناپۆلی کە چەندین خەڵاتی زۆری بەدەستهێناوە. لە ژیانی نێودەوڵەتی لەگەڵ ئەرجەنتین 91 یاری بەدەستهێناوە و 34 گۆڵی تۆمارکردووە. مارادۆنا لە چوار جامی جیهانی فیفا بەشداری کردووە، لەنێویاندا مۆندیالی 1986 لە مەکسیک، کە کاپتنی ئەرجەنتین بوو و سەرکردایەتی یانەکەی کرد بۆ سەرکەوتن بەسەر ئەڵمانیای ڕۆژئاوا لە یاری کۆتاییدا، هەروەها وەک باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە خەڵاتی تۆپی زێڕینی بەدەستهێنا. لە قۆناغی چارەکی کۆتایی جامی جیهانی ساڵی ١٩٨٦ هەردوو گۆڵەکەی تۆمارکرد لە بردنەوەیەکی ٢-١ لە ئینگلتەرا کە بە دوو هۆکاری جیاواز هاتە ناو مێژووی تۆپی پێ. گۆڵی یەکەم فۆڵێکی بێ سزا بوو لە مامەڵەکردندا کە بە "دەستی خودا" ناسراوە، لە کاتێکدا گۆڵی دووەم دوای دریبڵێکی 60 مەتر (66 یارد) هات و بەسەر پێنج یاریزانی ئینگلتەرادا تێپەڕی، کە لە ساڵی 2002 لەلایەن دەنگدەرانی فیفا.کۆمەوە بە "گۆڵی سەدە" هەڵبژێردرا. مارادۆنا لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بوو بە ڕاهێنەری هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرجەنتین، لە مۆندیالی ٢٠١٠ی ئەفریقای باشوور بەرپرسی هەڵبژاردەکەی بوو، پێش ئەوەی لە کۆتایی پاڵەوانێتییەکەدا بڕوات. پاشان بۆ وەرزی ٢٠١١-٢٠١٢ ڕاهێنەری یانەی ئەل وەسل بوو کە بنکەکەی لە دوبەی بوو لە خولی پڕۆ لیگی ئیمارات. لە ساڵی ٢٠١٧ مارادۆنا بووە ڕاهێنەری یانەی فوجەیرە پێش ئەوەی لە کۆتایی وەرزدا بڕوات. لە مانگی ئایاری ٢٠١٨، مارادۆنا وەک سەرۆکی نوێی یانەی داینامۆ برێستی بیلاروسی ڕاگەیەندرا. گەیشتە شاری برێست و لەلایەن یانەکەوە پێشکەشکرا بۆ ئەوەی لە مانگی تەمموزدا دەست بە ئەرکەکانی بکات. لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٨ تا مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩، مارادۆنا ڕاهێنەری یانەی دۆرادۆسی مەکسیکی بووە. لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٩ تا کۆچی دوایی لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاهێنەری یانەی جیمناسیا دی لا پلاتای ئەرجەنتین بووە. لە ویکیپیدیا، ئینسایکلۆپیدیای ئازاد.