Reshma

دەربارەی ئەکتەر

ڕێشما گۆرانیبێژی بەناوبانگی فۆلکلۆری پاکستانی. ڕێشما لە دەوروبەری ساڵی ١٩٤٧ لە گوندی لۆها لەدایکبووە، کە دەکەوێتە تەحسیلی ڕاتانگاڕ لە قەزای چورو لە نزیک بیکانێر لە ویلایەتی ڕاجستان لە هیندستان، لە کۆمەڵگەیەکی کۆچەریی بەنجارا (جپسی) کە موسڵمان بوون. ئەم گرووپە خێڵەکییە کە بە شێوازی ژیانی سەرگەردانی خۆیان لە سەرانسەری ناوچەی بیابانی تار ناسراون، ناوەکی میراتی کولتووری دەستبەجێی ئەویان پێکهێناوە. باوکی، حاجی مشتاق (بە حاجی محمد مشتاقیش ناودەبرێت)، بازرگانێکی وشتر و ئەسپ بووە لە ژێر هۆزی مەلاشی، ئەمەش بەشداری کردووە لە بوونی گەڕۆکی خێزانەکە کە بەستراوەتەوە بە دیمەنە وشکەکانی ڕاجاستان و ئابووری شوانکارییەوە. نەریتە کۆچەرییەکانی خەڵکی بەنجارە خێزانەکەیان نوقم کرد لە میراتی دەوڵەمەندی فۆلکلۆری زارەکیی بیابانەکەدا، لەوانەش گۆرانی و چیرۆک کە بە نەوەکاندا دەگوازرێنەوە، ژیانی ڕۆژانەیان و پێکهاتەی کۆمەڵایەتییان لە قاڵب دا. ڕێشما لەگەڵ خوشکێکی بچووکتر بە ناوی کانیز ڕێشما گەورە بووە، کە دواتر وەک گۆرانیبێژێکی پیشەگەر کاری هونەری کردووە، ئەمەش ڕەنگدانەوەی مەیلی مۆسیقییە لە ناو خێزانە خێڵەکییە فراوانەکەیاندا. دوای دابەشبوونی هیندستان لە ساڵی ١٩٤٧، خێزانەکەی گواسترایەوە بۆ شاری کەراچی لە پاکستان، کاتێک تەمەنی تەنها یەک مانگ بوو. هاتنی ڕێشما بۆ ناو موزیکی پیشەگەر لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە دەستی پێکرد کاتێک لە مەزاری لال شەهباز قەلەندەر لە شاری سێهوان لە سند لە لایەن بەرهەمهێنەری تەلەفزیۆنی و ڕادیۆیی سالم گیلانیەوە بە گۆرانی وتن دۆزرایەوە. دەنگە بەهێز و ڕاهێنەرنەکراوەکەی کە لە ڕێگەی نمایشە نافەرمیەکانی مەزارگە ناوخۆییەکانەوە وردتر بووەوە، سەرنجی گیلانی ڕاکێشا لە کاتی یەکێک لە گۆرانییەکانی ئاوازە فۆلکلۆرییە پەرستراوەکاندا. ئەم بەریەککەوتنە بەڕێکەوتە بووە هۆی گواستنەوەی لە ڕەگ و ڕیشەی گۆرانی وتن لەسەر شەقامەکانەوە بۆ پیشەی پەخشکردن، تێکەڵکردنی نەریتی سۆفیگەری لەگەڵ شێوازە فۆلکلۆرییە ناوچەییەکان. لە ساڵی ١٩٦٨، گیلانی ڕێکخستنی یەکەم تۆمارکردنی پرۆفیشناڵی ڕێشمای گۆرانی سۆفی "لال مێری پات ڕاخیۆ" بۆ ڕادیۆی پاکستان کرد، کە پەخشکرا و دەستبەجێ ستایشی زۆری لێکرا و بووە گۆرانییەکی بەناوبانگی سەرتاسەری وڵات. قووڵایی سۆزداری خام و زەنگی جیاوازی تراکەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان دەنگی دایەوە، کە وەک دەنگێکی فۆلکلۆری بەرزبووەوە دامەزراند و بووە هۆی پەخشی ڕاستەوخۆی سەرەتایی لە وێستگەکەدا. ئەم دەرکەوتنە ڕادیۆیانە ناوبانگی ئەویان بە نمایشە ڕەسەنەکان چەسپاند کە جەوهەری نەریتە فۆلکلۆرییەکانی سندی و پەنجابییان گرتبوو. هەر لەو ساڵەدا، ڕێشما لە ڕێگەی تەلەفزیۆنی پاکستانەوە (PTV) گواسترایەوە بۆ تەلەفزیۆن، یەکەم دەرکەوتنی خۆی ئەنجامدا کە شێوازی ئیلهامبەخشی مەزارگەی خۆی بۆ بینەرێکی فراوانتری شارەکان پیشان دا. لە ساڵی ١٩٦٨ەوە لە PTV سپۆتەکانیدا تیشکیان خستە سەر گۆرانییە ڕاستەوخۆکان لە مەزارگە و دانیشتنەکانی ستۆدیۆدا، ئەمەش لە ئەکتەرێکی نادیارەوە بەرەو هونەرمەندێکی پەخشی ناسراو لە دیمەنە میدیاییە گەشەسەندووەکانی پاکستاندا پاڵدەنا.