Manoel de Oliveira

دەربارەی ئەکتەر

مانوێل دی ئۆلیڤێرا لە ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٠٨ لە شاری پۆرتۆی پورتوگال لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان فرانسیسکۆ خۆسێ دی ئۆلیڤێرا و کاندیدا فێرێرا پینتۆ بووە. بنەماڵەکەی پیشەسازی دەوڵەمەند بوون. ئۆلیڤێرا لە شاری گالیسیای ئیسپانیا لە قوتابخانە خوێندوویەتی و ئامانجی لە تەمەنی هەرزەکاریدا بوون بە ئەکتەر بووە. لە تەمەنی ٢٠ ساڵیدا ناوی خۆی تۆمارکرد لە قوتابخانەی نواندنی سینەماکاری ئیتاڵی ڕینۆ لوپۆ، بەڵام دواتر بیرۆکەکەی گۆڕی کاتێک فیلمی دیکۆمێنتاریی واڵتەر ڕوتمان بە ناوی "بەرلین: سەمفۆنیای شارێک" بینی. ئەمەش وای لێکرد یەکەم فیلمی خۆی دەربهێنێت کە هەروەها فیلمێکی دیکۆمێنتارییە، بە ناویDouro, Faina Fluvial (1931). هەروەها لە دووەم فیلمی دەنگی پورتوگالی بە ناوی A Canção de Lisboa (1933) ڕۆڵی گێڕاوە. یەکەم فیلمی درێژی زۆر دواتر هات، لە ساڵی ١٩٤٢. ئانیکی-بۆبۆ، وێنەی منداڵانی سەر شەقامەکانی ئۆپۆرتۆ، کاتێک کرایەوە، شکستی بازرگانی بوو و تەنها بە تێپەڕبوونی کات شایستەییەکەی ناسرا. ئەم کەموکوڕییە ئۆلیڤێرای ناچار کرد دەستبەرداری پڕۆژە سینەماییەکانی دیکە بێت کە تێیدا بەشداربوو، و خۆی تەرخان بکات بۆ بەڕێوەبردنی باخی ترێی خێزانەکەی. لە ساڵی ١٩٥٦دا بە فیلمی هونەرمەند و شارەکە سەریهەڵدایەوە، کارێک کە خاڵی وەرچەرخانێکی لە چەمکی ئۆلیڤێرا بۆ سینەمادا دیاریکرد. لە ساڵی ١٩٦٣ فیلمی O Acto de Primavera (ڕێوڕەسمی بەهار)، فیلمێکی دیکۆمێنتارییە کە شانۆگەرییەکی ساڵانەی سۆزداری نیشان دەدات، خاڵی وەرچەرخانێکی بۆ ژیانی پیشەیی ئەو دیاری کرد. ئەمەش دوای ماوەیەکی کەم فیلمی A caça (The Hunt) هات، کە فیلمێکی درێژە و تاریک بوو و جیاواز بوو لەگەڵ تۆنەکانی خۆشی فیلمە دیکۆمێنتارییەکەی پێشووی. سەرەڕای ئەو ستایشی بەرفراوانەی هەردوو فیلمەکە بەدەستیان هێنا، بەڵام تا ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو نەگەڕایەوە سەر کورسی دەرهێنەر. لە ساڵی ١٩٩٠ەوە (کاتێک تەمەنی ٨٢ ساڵ بوو) ساڵانە لانیکەم یەک فیلمی دروست کردووە.  ئۆلیڤێرا ڕایگەیاندووە کە فیلمەکان دەرهێنەری فیلمەکانە بۆ چێژێکی تەواو لە ئەنجامدانی، بەبێ گوێدانە کاردانەوەی ڕەخنەگران. ژیانێکی ئارام دەپارێزێت دوور لە ڕوناکی ڕوناکی، سەرەڕای چەندین ڕێزلێنانی وەک فێستیڤاڵەکانی فیلمی کان و ڤێنیز و مۆنتریال. لە ساڵانی ١٩٨٥ و ٢٠٠٤ دوو شێری زێڕینی ژیانی پیشەیی و دارخورمای زێڕینی پێبەخشراوە بەهۆی دەستکەوتەکانی تەمەنی لە ساڵی ٢٠٠٨.