Manu Dibango

دەربارەی ئەکتەر

ئیمانوێل نجۆکێ "مانو" دیبانگۆ (بە ئینگلیزی : Emmanuel N'Djoké "Manu" Dibango (بە ئینگلیزی : Emmanuel N'Djoké "Manu" Dibango (بە ئینگلیزی : Emmanuel N'Djoké "Manu" Dibango (بە ئینگلیزی : Emmanuel N'Djoké "Manu" Dibango (بە ئینگلیزی : Emmanuel N'Djoké "Manu" Dibango (١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣ - ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠) میوزیکژەن و گۆرانیبێژی کامیرۆنی بووە و ساکسۆفۆن و ڤایبرافۆنی دەژەنێت. ئەو شێوازێکی مۆسیقای پەرەپێدا کە مۆسیقای جاز و فانک و مۆسیقای نەریتی کامێرون تێکەڵ کردبوو. باوکی ئەندامی نەتەوەی یاباسی بووە، دایکی دووالە بووە. زیاتر بە گۆرانییەکەی "Soul Makossa" لە ساڵی ١٩٧٢ ناسرابوو. لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠ بە هۆی کۆڤید-١٩ کۆچی دوایی کرد. ئیمانوێل "مانو" دیبانگۆ لە ساڵی ١٩٣٣ لە شاری دوالا لە کامێرون لەدایک بووە، باوکی میشێل مانفرێد ن جۆکێ دیبانگۆ فەرمانبەری حکومی بووە. کوڕی جووتیارێک بوو، هاوسەرەکەی ناسی کە بە پیرۆگ گەشت دەکرد بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی، دووالا. دایکی ئیمانوێل دیزاینەری جلوبەرگ بووە، بزنسی بچووکی خۆی بەڕێوەدەبرد. هەردوو نەتەوەی ئەو، دووالا و ئەویش، یاباسی، بە هەندێک بێڕێزیەوە سەیری ئەم یەکێتییە نەتەوە جیاوازەیان دەکرد. دیبانگۆ تەنیا برایەکی ھاوسەرگیری لە ھاوسەرگیریی پێشووی باوکی ھەبوو کە چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو. لە کامێرون، نەتەوەی مرۆڤ لەلایەن باوکیەوە دیکتە دەکرێت، هەرچەندە دیبانگۆ لە ژیاننامەی خۆیدا بە ناوی سێ کیلۆ قاوە نووسیویەتی کە "هەرگیز نەیتوانیوە بە تەواوی خۆی لەگەڵ هیچ کام لە دایک و باوکی خۆی بناسێنێت". مامی دیبانگۆ سەرۆکی خێزانە فراوانەکەی بوو. لەگەڵ مردنیدا باوکی دیبانگۆ ڕەتیکردەوە دەستبەکاربێت، چونکە هەرگیز کوڕەکەی بە تەواوی دەستپێشخەری نەکردووە بۆ ناو داب و نەریتی یاباسییەکان. دیبانگۆ بە درێژایی تەمەنی منداڵی هێواش هێواش زمانی یاباسی لە بەرژەوەندی دووالا لەبیر دەکات. بەڵام خێزانەکەی لە کەمپی یاباسی لەسەر فەلاتی یاباسی دەژیا، کە نزیک بوو لە ڕووباری ووری لە ناوەڕاستی دووالا. دیبانگۆ لە منداڵیدا هەموو شەوێک بۆ خوێندنی ئایینی، یان nkouaida، دەچووە کڵێسای پرۆتستانت. حەزی لە خوێندنی مۆسیقا لەوێ بوو، و دەوترێت فێرخوازێکی خێرا بووە. دیبانگۆ لە ساڵی ١٩٤١ دوای ئەوەی لە قوتابخانەی گوندەکەی خۆی پەروەردە بوو، وەرگیرا لە قوتابخانەیەکی کۆلۆنیالیزم، لە نزیک ماڵەکەی، لەوێ فێری زمانی فەرەنسی بوو. سەرسام بوو بەو مامۆستایە، کە بە "ڕەشنووس و نیگارکێشێکی نائاسایی" وەسفی کرد. لە ساڵی ١٩٤٤، چارڵز دیگۆلی سەرۆکی فەرەنسا ئەم قوتابخانەیەی هەڵبژارد بۆ ئەنجامدانی مەراسیمی پێشوازیکردن لە کاتی گەیشتن بە کامێرون. لە ساڵی ١٩٤٩ لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا دیبانگۆ ڕەوانەی کۆلێژ کرا لە شاری سانت کالای فەرەنسا. دوای ئەوە بەشداری لە lycée de Chartres کرد و لەوێ فێری پیانۆ بوو. ئەندامی گروپی ڕومبای کۆنگۆیی ئەفریقایی جاز بووە و هاوکاری لەگەڵ زۆرێک لە مۆسیقاژەنی دیکەدا کردووە، لەوانە فانیا ئۆڵ ستارز، فیلا کوتی، هێربی هانکۆک، بیل لاسوێڵ، بێرنی وۆرێل، لیدیسمیت بلاک مامبازۆ، کینگ سەنی ئادێ، دۆن چێری، و سلای و ڕۆبی. لە بەریتانیا بە گۆرانییەکی دیسکۆ بە ناوی "Big Blow" کە لە سەرەتادا لە ساڵی ١٩٧٦ بڵاوکرایەوە و لە ساڵی ١٩٧٨ وەک تاکە گۆرانییەکی ١٢′′ لە ئایلاند ڕیکۆردز دووبارە تێکەڵکرایەوە، شوێنکەوتوویەکی بەرچاوی لە بەریتانیا بەدەستهێنا. لە ساڵی ١٩٩٨ ئەلبوومی CubAfrica لەگەڵ هونەرمەندی کوبا Eliades Ochoa تۆمار دەکات. لە 16ەمین خەڵاتی ساڵانەی گرامی لە ساڵی 1974، لە بەشەکانی باشترین نمایشی ئامێری R&B و باشترین پێکهاتەی ئامێری بۆ فیلمی "Soul Makossa" پاڵێوراو بوو. تێکستی گۆرانی "ڕۆح ماکۆسا" لە تۆماری هەمان ناودا وشەی "ماکۆسا" لەخۆدەگرێت، کە ئاماژەیە بۆ شێوازێکی مۆسیقای شارستانی کامیرۆنی و بە زمانی زگماکی دیبانگۆ کە زمانی کامێرونی دوئالایە، بە واتای "سەمای (من)" دێت. گۆرانییەکە کاریگەری لەسەر گۆرانییە بەناوبانگەکانی مۆسیقا هەبووە، لەوانە گۆرانی "Jungle Boogie"ی کوول و باندەکە. سەرچاوە: بابەتی "مانو دیبانگۆ" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.